این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
دوشنبه, 25 جوزا 1394 09:55

روابط پر فراز و نشیب افغانستان و پاکستان

 

 

 

 
روابط دوکشور همسایه، افغانستان و پاکستان طی هفته ها و ماه های اخیر با فراز و فرودهای زیادی همراه بوده است. سفرهای مقامات افغان به پاکستان و سفرهای مقامات پاکستانی به افغانستان، تفاهم نامه ها و قراردادهای سیاسی-امنیتی و اقتصادی و قول و قرارهای همکاری در مبارزه با تروریزم خبر از نزدیکی روابط دو کشور می دهد اما از سوی دیگر اظهارات مقامات و انتقادهای آنان از عملکرد طرف دیگر بویژه در مسایل امنیتی و حمایت از گروه های تروریستی نشانه ای از اختلاف نظرات شدید و دوری دیدگاه های آن ها از یکدیگر است.
محمد اشرفغنی رئیس جمهوری افغانستان پیشتر با ارسال نامه هشت ماده ای محرمانه بهدولت پاکستان، خواستار پیگرد قانونی و بازداشت رهبران طالبان شد که در شهرهای کویته و پیشاور پاکستان بسر میبرند.رئیس جمهور غنی در نامه محرمانه خود، سه هفته به مقامهای پاکستانی مهلت داده تا موارد مطرح شده در این نامه را عملی کنند. افزایشاقدامات سخت گیرانه علیه شبکه حقانی از سوی پاکستان، از بین بردن تمامپناهگاه های طالبان در پاکستان، عدم درمان اعضای طالبان درپاکستان، موافقت پاکستان با تبادل زندانیان با دولت افغانستان، در اختیارقرار ندادن مواد کیمیاوی و وسایل الکترونیک مورد نیاز برای ساختن بمب بهطالبان و همچنین نشر اعلامیه رسمی اردوی پاکستان در نکوهش عملیات بهاریطالبان از موارد ذکر شده در نامه اشرف غنی، به عنوان خواسته هایاو از پاکستان است.
گزارش حسینی
((دور و نزدیک، رفیق و رقیب، این ها واژه هایی است که در رابطه با روابط کابل و اسلام آباد و گفتار و رفتار سیاستمداران افغان وپاکستانی به اذهان متبادرمی شود.دولتمردان افغان و پاکستانی گاهی چنان نزدیک می شوند که حرف از امضای تفاهم نامه استخباراتی میان دو کشور به میان می آید و گاهی چنان دور که طی نامه ای خواسته های خود را مطرح و به طرف مقابل مهلت انجام آن را می دهند. از سفر نواز شریف به کابل و اعلام دوستی و همکاری بسیار نزدیک و پس از آن طرح تفاهم نامه استخباراتی زمان زیادی نمی گذرد که حالا موضوع نامه رئیس جمهورغنی به صدراعظم پاکستان و دادن مهلت کوتاه به آن کشور برای انجام مفاد آن که در ارتباط با مبارزه با تروریزم و امنیت است، مطرح شده است.
اظهارات اخیر جناب غنی در رابطه با جنگ از موضع قدرت علیه مخالفان مسلح نیز از سوی کارشناسان به نوعی گوشزد به پاکستان تلقی می شود:اشرف غنی
(( جنگ از این خاطر تحمیل شده است که می خواهند ما با موقعیت ضعیف مذاکره کنیم. دولت و ملت افغانستان هیچ وقت از موقعیت ضعیف مذاکره نخواهد کرد. مقصد، حفظ نوامیس دین مبین سلام و ارزشهای قانون اساسی هست. چرا آنها بر سر جنوب و غرب و شمال تمرکز دارندزیرا پروژه های اقتصادی ما این مملکت را آباد می کند ، آنها می خواهند که ما فرصت این را نداشته باشیم که به پای خود ایستاد شویم اما ما مصمم هستیم و به پای خود ایستاده می شویم.))
تعدادی از کارشناسان افغان عملکرد آقای غنی بویژه در رابطه با نامه هشت ماده ای و تعیین مهلت به پاکستان برای انجام مفاد آن را چندان مناسب نمی دانند و معتقدند چنین برخوردهایی اوضاع را وخیم تر خواهد کرد.
سید مسعود حسینی کارشناس سیاسی افغان:
((مقامات دولت افغانستان بدون در نظر داشتن واقعیتهای عینی جامعه و تاریخ دو کشور ، سرسری به قضایای پاکستان نگاه کردند واز پاکستان خواستند که فلان کار را انجام دهند و تهدید کنند که اگر انجام ندهیم ما تفاهم نامه ها را لغو می کنیم؛به نظر من چنین چیزی نه در ادبیات سیاست امروز پذیرفتنی هست و نه هم پاکستان به اینها پاسخ مثبتی می دهد جز این که ممکن است تنشها بین دو کشور بیشتر شوددر نتیجه وضعیت بدتر شود.))
بعضی از صاحبنظران هم می گویند اصولاً حکومت غیرنظامی پاکستان به تنهایی قادر به عملی کردن خواسته های دولت کابل برای مبارزه با تروریزم و هراس افکنان نیست و اینگونه سیاست ها روابط دو کشور را تیره می کند.
جاوید کوهستانی:
(( به هیچ وجه حکومت ملکی پاکستان نمی تواند خواسته های افغانستان را برآورده کند و این توانایی را هم حکومت ملکی ندارد و ضرب الاجلی هم که تعیین کردند بسیار زود هنگام هست. به این ترتیب یک بار دیگر در تاریخ افغانستان ،روابط دیپلماتیک افغانستان با پاکستان به سمت تشنج در حرکت هست.))
حالا باید دید که خواسته های رئیس جمهور غنی تا چه میزان مورد توجه پاکستانی ها قرار خواهد گرفت و پاسخ آنان چه خواهد بود و اینکه چه راهکارهای دیگری برای مبارزه با ناامن کنندگان افغانستان و در پیش گرفتن راه صلح و امنیت در این کشور وجود دارد. ))
کارشناسان
سید اسحاق دلجو حسینی کارشناس سیاسی و رئیس جبهه صلح و سازندگی افغانستان
داکتر سید وحید ظهوری حسینی ، تحلیلگر مسایل سیاسی
میرزا رفعت ، کارشناس مسایل سیاسی
 
نقش و سیاست پاکستان در رابطه با گروه های تروریستی و مساله تبادله استخباراتی بین دو کشور
سید اسحاق دلجو حسینی کارشناس سیاسی و رئیس جبهه صلح و سازندگی افغانستان
(( پاکستان سیاست خارجه خود را بر مبنای صدورتروریسم و حمایت از سازمانهای تروریستی در منطقه طرح ریزی و پی ریزی و دنبال می کند و این سیاست برای همه افشاء شده است . هنوز هم دسته های زیادی از سازمانهای تروریستی در داخل پاکستان بسر می برند که سالهای سال در داخل پاکستان در اختیار آی اس آی بود و حتی رئیس آی اس آی اعتراف کرده است که ما بن لادن را آوردیم زیرا بن لادن یک تحفه بزرگ بود و ما می خواستیم با مساعد شدن شرایط اقتصادی بتوانیم یک امتیاز بزرگ را بگیریم که این معامله صورت بگیرد اما نشد و بالاخره با یک معامله کوچک، این مسئله پایان یافت . پاکستان اگر واقعا راست می گوید باید مراکز تروریستها را در کشور خودش ببندد و تروریستها را دستگیر کند و از کشور خودش خارج بسازد . پاکستان هیچ یک از این کارها را انجام نمی هد و فقط دولت افغانستان را همیشه زیر فشار دارد فقط با یک رفت و آمدهای دراماتیک و از پیش ساخته شده می خواهد دنیا را فریب بدهد اما فکر نمی کنم که هیچ کدام از اینها کارآیی داشته باشد و پاکستان باید حرکتی درست به سویبرادری گام بردارد.))
بحث نامه آقای غنی و مهلت سه هفته ای به پاکستان برای عملی کردن مفاد آن مطرح است چقدر امید می رود که پاکستانی ها با این مساله منطقی برخورد کنند؟
داکتر سید وحید ظهوری حسینی ، تحلیلگر مسایل سیاسی
(( این موضوع می تواند دارای دو بعد باشد. یکی این که جناب اشرف غنی مستقیما چنین دستوری را داده باشد و یا این که در پشت پرده با دولت پاکستان توافق کرده باشد. اگر بر مبنای توافق قبلی باشد مسلم هست که می تواند منطقی باشد و دولت پاکستان هم این موضوع را اعمال کند و در رابطه با طالبان برخورد جدی داشته باشد اما اگر به خاطر اینکه پاکستان به تعهدات خودش عمل نکرده است چنین حرکتی را انجام داده است فکر می کنم ان موضوع نیاز به بحث و تحقیق بیشتری دارد . متاسفانه رابطه افغانستان و پاکستان همیشه شکننده بوده و همیشه دولت پاکستان به تعهدات خود عمل نکرده است و این حرکت جناب اشرف غنی هم احتمال این موضوع را قوی تر می سازد.))
در نامه آقای غنی از دولت اسلام آباد خواسته شده که عملیات بهاری طالبان را رسماً محکوم کند. مقامات پاکستانی پیشتر از طالبان خواسته بودند که این عملیات را متوقف کنند و هشدار هم داده بودند که اگر چنین نشود با پاسخ کابل و اسلام آباد مواجه خواهند شد. آیا این اظهارات مقامات پاکستانی عملی می شود؟ و آیا با تفاهم نامه استخباراتی بین کابل و اسلام آباد هم می تواند ربط داشته باشد؟:
میرزا رفعت
((هدف پاکستان ، نشان دادن یک نوع حسن نیت به جانب دولت افغانستان هست برای ایجاد رابطه ای که بر اساس آن تفاهم نامه افغانستان و پاکستان نهایی شود و یک نوع حسن نیت نسبت به مسئله صلح به دولت افغانستان نشان داده باشد و از آن طرف هم به جامعه جهانی یک نوع اطمینانی رابدهد که ما همچنان متعهد هستیم که در مقابل گروههای تروریستی مبارزه کنیم. کاری که پاکستان می کند نوعی بحث سیاسی و دیپلماسی هست زیرا اگر پاکستان در این خصوص صادقانه گام بردارد باید یک اقدام بسیار جدی را برای از بین بردن لانه های تروریستی در داخل خود پاکستان روی دست بگیرند تا این که کابل مطمئن شود .))
صحبت از مهلت یا ضرب الاجل سه هفته ای است که جناب غنی به پاکستان در نامه هشت ماده ای به صدراعظم آن کشور داده است، هرچند مقامات پاکستانی اظهار نظری در این رابطه نکردند اما آیا آن ها واقعاً به این مهلت توجه می کنند و به مواد نامه عمل خواهند کرد؟:
داکتر صاحب ظهوری حسینی،
(( مسلم هست که ضرب العجلی که جناب اشرف غنی برای دولت پاکستان تعیین کرده است به هیچ وجه وجهه قانونی ندارد و دولت پاکستان خود را ملزم به اجرای این دستور العمل نخواهد کرد اما این که دوستانه بخواهد کاری کند و یا بر مبنای تفاهم قبلی باشد ممکن است دولت پاکستان عمل کند. روی هم رفته عدم توجه دولت پاکستان به این ضرب العجل می تواند عواقب وخیمی را به دنبال داشته باشد به این شکل که افغانستان باز تهاجم خود را بر علیه دولت پاکستان زیاد بسازد و این برخوردها روابط بین افغانستان و پاکستان را دوباره تیره خواهد ساخت و مسلم هست که دولت پاکستان هم ساکت نخواهد نشست . این موضوع حساسیت خاصی دارد و انشاء الله که باز هم یک مبنای منطقی و توافقی وجود داشته باشد.))
به نظر می رسد که مقامات پاکستانی گاهی در کلام نرمش نشان می دهند و گاهی هم به اظهارات تند مقامات افغان واکنش چندانی نشان نمی دهند هرچند که به گفته برخی کارشناسان در عمل سیاست های خود پیش می برند. دلیل این سیاست چیست؟:
میرزا رفعت
(( تمام تلاش پاکستان این خواهد بود که به نحوی تفاهم نامه بین اسلام آباد و کابل امضاء شود زیرا پاکستان می تواند از این تفاهم نامه سود بیشتری را در قبال مبارزه با هندوستان در داخل افغاستان ببرد اما چالشهایی که برای امضای این تفاهم نامه در کابل ایجاد شده است آنها به نحوی می خواهند این بحث را ترمیم کنند و حسن نیتی به جانب کابل نشان بدهد تا به یک اندازه نگاهها و واکنشها که در این اواخر خیلی جدی هست فروکش کند. برداشت من این هست که نظر بر تجربه ای که مردم افغانستان دارد و نظر به تجربه گذشته ای که بارها تکرار شده است باز هم پاکستان در قبال آوردن صلح در افغانستان و مبازره خیلی جدی در مقابل گروههای افراطی متعهد نخواهد بود و می خواهد یک استفاده سیاسی کلانی داشته باشد که آن هم بیشترتضعیف نقش هندوستان در کابل هست.))
 
یکی از خواسته های دولت افغانستان هدف قرار دادن پناهگاه های طالبان و شبکه حقانی از سوی دولت پاکستان در آن کشور است. پاکستانی ها که خودشان شعار مبارزه با هراس افکنان را سر می دهند چقدر با این خواسته همراهی خواهند کرد؟:
ظهوری حسینی
(( دولت پاکستان در طول دهه های اخیر مخصوصا بعد از سقوط طالبان ، نسبت به افغانستان هیچ وقت صداقت نداشته است ،شبکه هایی مانند شبکه حقانی و شبکه های تروریستی دیگری که در رابطه با طالبان فعالیت می کنند هیچ کدام از آنها توسط پاکستان به صورت جدی مورد هدف قرار نگرفته است و یا هم اگر حرکتی صورت گرفته است بیشتر برای تامین امنیت خود پاکستان بوده است و حتی تهاجم نظامی و توپخانه ای هم توسط دولت پاکستان علیه افغانستان وجود داشته است . بعید به نظر می رسد که بتواند صداقت خود را اثبات کنند و این موضوع یک مقدار مورد ظن و گمان دولت افغانستان هست و بر این اساس ، دولت افغانستان باز هم نا امید شده است و دولت پاکستان را با این اعلامیه ها و بیانیه ها و ضرب العجلها مور انتقاد قرار می دهد.)
مقامات افغان و از جمله رئیس جمهور غنی در اظهارات خود از برخی ناگزیری ها در مورد همکاری کابل و اسلام آباد در زمینه صلح افغانستان می گویند و گاهی هم الفاظ تندی در مورد پاکستان به کار می برند که از آن برداشت تهدید می شود. این موضع گیری ها از کجا ناشی می شود؟:
رفعت
(( به نظر می رسد که رئیس جمهور افغانستان دچار یک نوع ساده انگاری نسبت به این قضیه شده است. از اول هم موضوع را خیلی پیش پا افتادهو غیر مهم تلقی می کرد و فکر می کردتمام مسائلی که در داخل افغانستان مبنی بر عدم صلح وجود دارد در دست پاکستان هست. در ارگ ریاست جمهوری ، این تفکر هست که اگر ما جانب پاکستان را به همراه خود در امر مبارزه با تروریسم داشته باشیم در افغانستان صلح تامین می شود در حالی که چنین قضیه ای نیست یعنی تنها ابتکار عمل در دست پاکستان هم نیست؛ دستهای استخباراتی بسیار زیادی در داخل افغانستان دراز هست و . افغانستان در موقعیتی قرار گرفته است که با دیپلماسی زنده و فعال در روابط خارجی خود باید با تمام رقبای منطقه ای یا جهانی ، موازنه را حفظ کند . شما دیدید که هندوستان به نحو مستقیم یا غیر مستقیم موضوع قطع همکاری در قسمت معدن حاجیگک و عدم سرمایه گزاری در آنجا را مطرح کرد و از جانب دیگر در یک دیپلماسی بسیار کلان ممکن هست هندوستان هم در داخل افغانستان دست به کار شود و گروههایی را در داخل افغانستان به همراه خود داشته باشد که به نحوی اوضاع را بیشتر بحرانی بسازد.))
 
 

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید