در خدمتتان هستیم با میز گرد سیاسی این هفته و در این برنامه به بررسی اظهارات اخیر یوسف رضا گیلانی صدراعظم پاکستان در رابطه با مساله صلح افغانستان و نقش اسلام آباد در قضایای مربوط به این کشور می پردازیم.
مهمانان گرامی غلامسخی منیر کارشناس و روزنامه نگار افغان---- سید علی اسحاقی کارشناس و روزنامه نگار افغان ---- و موسی فریور استاد دانشگاه کابل ما را در این برنامه همراهی می کنند.

یوسف رضا گیلانی صدر اعظم پاکستان پیشتر و پس از کنفرانس منطقه ای استانبول در یک نشست خبری بر لزوم ملاحظه منافع و نگرانی های این کشور در روند صلح افغانستان تاکید کرد.
گیلانی در جمع خبرنگاران در لاهور گفت: آشتی ملی در افغانستان تا زمانی که منافع و نگرانی‌های پاکستان در نظر گرفته نشود، قابل پذیرش نخواهد بود.
صدر اعظم پاکستان افزود: کشورش خواهان افغانستانی مستقل، با ثبات و سعادتمند است زیرا این موضوع با منافع پاکستان، همسو است. گیلانی تصریح کرد که تلاش‌ها برای آشتی ملی در افغانستان، اگر پاکستان در آن سهیم نباشد، پذیرفتنی نیست.
سخنان گیلانی نشان می دهد که اسلام آباد نادیده گرفتن نقش پاکستان در روند صلح افغانستان را نمی پذیرد.
این در حالی است که در نشست سه جانبه افغانستان، پاکستان و ترکیه تشکیل کمیسیون مشترک تحقیق در مورد ترور برهان الدین ربانی رئیس فقید شورای عالی صلح افغانستان، همکاری برای نصب سیستم کنترل الکترونیکی در سرحدات مشترک و آموزش نیروهای اردو و پلیس افغانستان توسط پاکستان، مورد توافق قرار گرفت.
با این حال دلیل این اظهارات صدراعظم پاکستان و اینکه تاکید دارد بدون در نظر گرفته شدن سهم پاکستان در آشتی ملی افغانستان این برنامه قابل پذیرش نیست، چه چیزی می تواند باشد؟ آیا نتایج اجلاس سه جانبه و کنفرانس منطقه ای که هفته گذشته در استانبول ترکیه برگزار شد می تواند از دلایل طرح چنین اظهاراتی از سوی وی باشد؟
نظرغلامسخی منیر کارشناس و روزنامه نگار افغان در این رابطه چنین است:
"درباره اظهارات آقاي يوسف رضا گيلاني دلايلي وجود دارد يكي از دلايل اين است كه در سه ماه اخير فشارهاي بسيار كلاني از طرف غرب و مخصوصا امريكا بالاي پاكستان آمده و از جانب ديگر كنفرانس استانبول هم تا آخرين لحظات خود به يك كنفرانس فشار بر پاكستان ثابت شد . دلايلي كه آقاي يوسف رضا گيلاني گفته اين است كه قسمت بزرگي از مخالفين مسلح افغانستان شامل القاعده و تعدادي از گروه هاي مخالف و شورشي عليه افغانستان تحت اثر ISI و نظاميان پاكستان كار مي كند و تمام پلان هاي خود را عليه افغانستان مهندسي مي كند . پاكستان در اين لحظات خواسته كه با آن پستي كه رئيس جمهور افغانستان در كنفرانس استانبول ظاهر شد و با او تعهدي كه همسايه ها ظاهر شدند كه بايد هر چه زودتر يك مشاركت منطقه اي در جهت امنيت ملي در منطقه به وجود بيايد و يك مبارزه همگاني و منطقه اي عليه تروريسم كه ايجاد شده در منطقه بايد بوجود بيايد ، احساس مي كند كه دارد در آخر صفحه قرار مي گيرند و به نوعي از آنها با نفوذي كه بالاي گروه هاي مسلح و تروريستي در پاكستان دارد مي خواهد يكبار ديگر به بيان بيگيرد كه با اين همه پروسه كلان تامين امنيت منطقه اي نبايد پاكستان فراموش شود . "

اظهارات سخی منیر مدیر مسوول روزنامه انیس این چنین بود - در همین رابطه نظر سید علی اسحاقی کارشناس و روزنامه نگار افغان این چنین است:
"همانطور كه آقاي سخي منير هم اشاره كردند پاكستان از كنار گذاشته شدن خودش از قضاياي مربوط به افغانستان نگران است در حالي كه همواره به دنبال منافع خودش بوده و افغانستان را در اين راه قرباني كرده پاكستان به عنوان كشوري كه از پيشينه ی تاريخ چنداني برخوردار نيست و همواره از اين ناحيه رنج مي برد و هراس دارد كه موقعيتش به انواع مختلف تحت تاثير و مورد تهديد قرار بگيرد هميشه تلاش كرده كه به هر طريقي ممكن اين موقعيت خود را حفظ كند و در اين راه جز به منافع خودش به چيز ديگري نمي انديشد به طوري كه افغانستان از اين رهگذر دچار مشكلات فراواني شده و شكي نيست كه پاكستان در ايجاد طالبان ،‌ آموزش آنان و تجهيز آنها و فرستادن آنها براي خرابكاري در افغانستان نقش و دخالت مستقيم داشته و اين چيزي است كه مردم افغانستان هيچگاه او را فراموش نمي كنند . اما مردم و دولت مردان افغانستان همواره خواسته اند كه رسم همسايگي و برادري را با پاكستاني ها به جاي آورند و هميشه خواسته اند كه آنها را در پروسه صلح كشورشان سهيم كنند كه پيشنهاد و تشكيل كميسيون هاي صلح از جمله آنهاست به حدي كه رئيس فقيد شوراي عالي صلح افغانستان هم اخيرا در همين راه جان خودش را از دست داد . اكنون كه آقاي يوسف رضا گيلاني با اندك فشاري كه از سوي جامعه جهاني بر پاكستان به منظور برقراري صلح در افغانستان وارد شده صداي خود را بلند كرده و از توجه به نقش اسلام آباد در قضاياي صلح افغانستان سخن مي گويد اين بيانگر نگراني پاكستاني ها از كنار گذاشته شدنشان در مورد قضاياي مربوط به افغانستان است درحالي كه آنها ثابت كردند چه زماني كه در نظر گرفته شوند و چه زماني كه در نظر گرفته نشوند و كنارگذاشته شوند همواره افغانستان را فداي منافع خودشان مي كنند."

افغانستان اخیراً دیپلماسی قوی تری را در پیش گرفته و روابط خود را با برخی کشورها از جمله هند که رقیب و گاهی حریف پاکستان به شمار می رود گسترش داده است. آیا این روابط افغانستان با کشورهای دیگر و به ویژه هند تاثیری در اظهارات اخیر یوسف رضا گیلانی صدراعظم پاکستان داشته است؟
نظر موسی فریور استاد دانشگاه کابل را در این رابطه:
"اظهارات صدراعظم پاكستان بعد از كنفرانس استانبول بدون شك مبين نقطه نظرات عميقي سياست خارجه پاكستان در امور افغانستان و منطقه است و بدون شك پاكستان از تحولاتي كه در افغانستان صورت مي گيرد و او هم پس از برگزاري كنفرانس استانبول اظهار پشيماني مي كند و نقطه نظرات خود را كه بيان كرده اين قابل تامل است ، بدون شك دولت پاكستان از نفوذ دولت هند در افغانستان و خصوصا گشايش چندين كنسولگري در سرحدات با پاكستان يا كنار خط ديورند نگران است و مي خواهد به جامعه بين المللي دولت ايالات متحده امريكا و همسايه هاي افغانستان و از جمله دولت ايالات متحده امريكا تفهيم كند كه اگر قرار باشد در نتيجه برگزاري كنفرانس استانبول دست هند به افغانستان نسبت به گذشته درازتر باشد اين براي دولت پاكستان قابل قبول نيست و طبعا در برابر او عكس العمل نشان مي دهد و عكس العملش هم اين است كه اپوزيسيون مسلح دولت افغانستان كه قسمت اعظمش در جمهوري اسلامي پاكستان مستقر است از آن به عنوان يك اهرم فشار بالاي دولت افغانستان اپوزيسيون استفاده خواهد كرد."

سیاست واقعی پاکستان به عنوان یک کشور همسایه در رابطه با افغانستان چیست؟
و چه کسانی تعیین کننده این سیاست هستند؟
غلامسخی منیر کارشناس افغان به این سوال پاسخ می دهد:
"پاكستان هيچگاه با صداقت با افغانستان برخورد نكرده، پاكستان احساسي كه دارد اين است كه افغانستان يك مملكتي بايد عقب افتاده باشد و مي خواهد كه يك افغانستاني وجود داشته باشد كه ثبات قوي نداشته باشد و هميشه محتاج باشد و هم از نظر تجارت و هم از نظر پاليسي كارت تاييد كننده افغانستان، پاكستان باشد . به اين خاطر پاكستاني ها تا به حال همين خط را پيش بردند و هيچ گونه صداقتي از خود نشان ندادند و جالبتر اين است كه آنچه آقاي يوسف رضا گيلاني گفته در واقع پاسخ دستگاه هاي راهبردي و رويكردهاي پاكستان نيست چون همه قدرت و صلاحيت و پاليسي به دست ISI و دستگاه هاي نظامي است و آقاي رضا گيلاني به خاطر افكار عامه داخل پاكستان و منطقه و نوعي از اينكه پاكستان گويا ضعيف نشده هنوز هم كارت هاي كلان دارد اين مساله را گفته ولي صداقت پاكستان مانند يك معجزه سربسته است كه من شخصا خودم احساس نمي كنم كه بعد از اين هم پاكستان با صداقت در برابر افغانستان و در برابر كشورهاي منطقه به پيش برود."

اما مقامات پاکستانی و از جمله صدراعظم این کشور می گویند که به صلح و امنیت در افغانستان اهمیت می دهند و خواهان افغانستانی امن و با ثبات هستند و همچنان خواهان سهم در برقراری این صلح و امنیت می باشند. پاکستان برای ایجاد این صلح و امنیت در افغانستان چه باید بکند؟
نظر سید علی اسحاقی روزنامه نگار افغان در این رابطه این چنین است:
"پاكستان اگر واقعا به فكر برقراري ثبات و امنيت در افغانستان است آنگونه كه در اظهارات اخير يوسف رضا گيلاني صدر اعظم پاكستان هم آمده و بعضا در اظهارات ديگر دولتمردان پاكستان هم شنيديم بايد به اصلاح سياست هاي خود در قبال كشورهاي ديگر به ويژه افغانستان بپردازد . پاكستان بايد بداند كه افغانستان كشوري نيست كه زير بار سياست هاي يكجانبه پاكستان برود و از منافع خود به خاطر منافع نامشروع ديگران بگذرد . امروز اگر ما به دنبال صلح و ثبات در منطقه هستيم بايد از دايره شعار بيرون بياييم ، بايد در عمل ثابت كنيم كه خواهان برقراري صلح و امنيت در منطقه هستيم . پاكستاني ها هم بايد بر اين قضيه واقف باشند كه امنيت و ثبات خودشان قطعا با امنيت و ثبات افغانستان و منطقه گره خورده و براي دست يابي به صلح و ثبات و امنيت دائمي در منطقه از جمله پاكستان نياز به همكاري منطقه اي است و بازي هاي سياسي هيچگاه نتايج مثبت در بر نداشته بلكه همواره بر مشكلات و نابساماني ها افزوده و خواهد افزود."

سخنان اخیر صدراعظم پاکستان در رابطه با قضایای صلح افغانستان پس از کنفرانس منطقه ای استانبول و تلاش برای یافتن راه های توسعه سیاسی، امنیتی و اقتصادی افغانستان پس از خروج نیروهای خارجی مطرح شد، آیا این کنفرانس نتایج مطلوب را درپی نداشته است؟
نظر آقای موسی فریور در این رابطه:
"كنفرانس استانبول عوض اين كه يك كنفرانس سازنده باشد و مردم افغانستان و جامعه بين المللي به اين اميدوار باشد بيشتر يك كنفرانس نمايشي بود به استثنا تركيه كه به عنوان يك كشور ميزبان در اين جا حضور داشت و حزب عدالت و توسعه به رهبري عبدا... گل مي خواهد كه نقش تركيه را بار ديگر به عنوان يك كشور مهم اسلامي و به عنوان يك عضو رابط با اروپا و امريكا احيا كند و مي خواهد كه تلاش هاي صلحش يك دستاوردي براي افكار عامه در سطح تركيه و براي كشورهاي اسلامي داشته باشد اما من معتقد نيستم كه قضيه افغانستان به اين سادگي و طي يك كنفرانس يك روزه و يا دو روزه در استانبول و در جاي ديگر الا اين كه ايالات متحده امريكا و سازمان ناتو تصميم بگيرند كه قضيه افغانستان توسط خود مردم افغانستان به همان قسمي كه ادعا دارند و ضمن همكاري هاي منطقه اي حل و فصل شود . "

در نشست سه جانبه در استانبول، افغانستان و پاکستان توافق کردند که همکاری مشترکی در رابطه با نصب سیستم کنترل الکترونیکی در سرحدات مشترک، آموزش نیروهای امنیتی افغانستان توسط پاکستان و تشکیل کمیسیون مشترک تحقیق در مورد ترور برهان الدین ربانی رئیس فقید شورای عالی صلح افغانستان داشته باشند. تحقق این توافقات تا چه حد متصور است؟

نظر آقاي سخي منير در این رابطه:
"افغانستان و پاكستان با بيش از 2000 كيلومتر سرحدي كه دارد براي شرايط كوتاه مدت بسيار نا ممكن است كه همچون حالتي مهار كردن بين دوطرف سرحد بوجود بيايد ، در مورد كميسيون مشترك كه به ارتباط دقيق بالاي ترور آقاي رباني صورت گرفته در كنفرانس استانبول وزير داخله پاكستان به صراحت اظهار كرد كه ما هيچ گونه دخالتي در اين مورد نداريم و هيچ گونه پلان و سناريويي از طرف پاكستان وجود ندارد ولي در مورد اينكه مشتركا" بتوانيم ردپايي پيدا كنيم همكار خواهيم بود كه در واقع خود به خود نقش تصميم گيرنده را در كنفرانس استانبول آقاي وزير داخله پاكستان در واقع رد كرد باز هم تصور من همين است كه پاسكتان باز هم در اين مرحله بازي خواهد كرد و آنچه را كه من حيث صداقت و يا مسئوليت و هدف خود انجام بايد بدهد او را به سر نخواهد رساند."

اما نکته قابل توجه در اظهارات یوسف رضا گیلانی صدراعظم پاکستان سهم خواهی در رابطه مساله آشتی ملی و صلح در افغانستان است و تاکید کرده که اگر این سهم در نظر گرفته نشود این برنامه از سوی پاکستان قابل پذیرش نیست.
آیا این سهم باید به پاکستان داده شود یا اینکه اسلام آباد خودش باید نقش خود را در این رابطه ایفا کند؟

نظر آقاي علي اسحاقي در این رابطه :
"سياست دوگانه و چندگانه پاكستان در قبال افغانستان بر كسي پوشيده نيست در حالي كه آقاي گيلاني صدر اعظم پاكستان مي گويد آنها افغانستاني مستقل و با ثبات مي خواهند و اين مساله با منافع اسلام آباد همسو است تاكيد مي كند كه سهم پاكستان بايد در آشتي ملي افغانستان در نظر گرفته شود زيرا چيزي جز اين براي اسلام آباد پذيرفتني نيست . اين اظهارات واقعا جاي تعجب دارد . پاكستان واقعا به دنبال چه سهمي در آشتي ملي و صلح و ثبات در افغانستان است . آيا سهم يك كشور همسايه در برقراري صلح و ثبات و امنيت در يك كشور چيزي به جز همكاري و كمك در اين راستاست . اگر اين باشد كه مردم افغانستان و دولت اين كشور بارها از پاكستاني ها در اين رابطه خواستار كمك و همكاري شده اند و پاسخ آنها كه روشن بوده . پاسخ پاكستاني ها حمايت از مخالفان مسلح دولت كابل بوده ، حملات راكتي از پاكستان به افغانستان طي ماه هاي گذشته كه ده ها كشته و مجروح داشته مضاعف شده بر همكاري هاي اين كشور در عرصه صلح و ثبات در افغانستان. پس اينطور مي توانيم نتيجه بگيريم كه دولتمردان پاكستاني و حلقات مشخصي در اين كشور به فكر امنيت در افغانستان نيستند بلكه نگران منافع خودشان هستند كه در پيوند با افغانستان قرار دارد . شايد به فكر از دست دادن صدها ميليون دلاري باشند كه هر ساله از غرب و بويژه امريكا براي مبارزه با تروريسم و شورشياني دريافت مي كنند كه بخشي از آنها در افغانستان دست به عمليات خرابكارانه مي زنند اما بايد گفت كه عملا شاهد انجام كار مثبتي از سوي اسلام آباد در اين رابطه نبوديم ."