افغانستان هفته گذشته شاهد حملات متعدد انفجاری و مسلحانه به نیروهای خارجی به ویژه امریکایی در نقاط مختلف این کشور بود. روز شنبه هفته گذشته انفجار موتر بمب گذاری شده در مسیر کاروان نیروهای امریکایی در مرکز شهر کابل پایتخت افغانستان جان دست کم 13 امریکایی را گرفت. این انفجار همچنان خسارات سنگینی به این کاروان وارد کرد.

همچنان بر اثر حمله انفجاری در يكي از دفاتر سازمان ملل متحد در شهر قندهار دست کم یک تبعه نپالی کشته شد برخی منابع هم تعداد کشته های نیروهای نپالی را سه نفر اعلام کردند. دو انفجار هم در نزديكي پایگاه نظاميان امریکایی در ولایت خوست افغانستان صورت گرفت. در ولایت ارزگان هم براثر تیراندازی فردی که لباس اردوی ملی افغانستان را بر تن داشت چندین نظامی خارجی کشته و مجروح شدند.

خبرگزاري آسوشيتدپرس هم اعلام کرد که شمار تلفات نظاميان امريكايي در افغانستان از اواخر سال 2001 ميلادي تاکنون به بیش از 1700 تن رسيد. اگرچه حملات مخالفان مسلح دولت کابل به نیروهای خارجی و نیز مخالفت های مردم افغانستان با حضور آن ها طی ده سال گذشته همواره ادامه داشته اما دلیل افزایش حملات مخالفین مسلح به نیروهای خارجی طی هفته ها و روزهای گذشته چیست.
برخی کارشناسان بحث ایجاد پایگاه های نظامی امریکایی و امضای پیمان استراتژیک کابل و واشنگتن را در این زمینه موثر می دانند. نظر داکتر اشرف کارشناس و تحلیلگر سیاسی افغان را در این رابطه:

آقای اشرف :
"هیچ کس در افغانستان با حضور نیروهای خارجی و ایجاد پایگاه های نظامی آنان موافق نیست. یکی از دلایل عمده جنگ و ناامنی در افغانستان حضور نیروهای خارجی است و اکنون که بحث ایجاد پایگاه های نظامی آنان هم مطرح است حساسیت ها نسبت به حضور آن ها بیشتر شده است.
به گفته آقای اشرف در حالی که اعلام خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تا سال 2014 امیدواری هایی را در این کشور بوجود آورده بحث ایجاد پایگاه های نظامی و امضای پیمان استراتژیک کابل و واشنگتن و فراخوانی لویه جرگه از سوی آقای کرزی برای تصمیم گیری در مورد آن باز هم مردم افغانستان را نگران کرده است.
وی همچنان با اشاره به حمله خونین روز گذشته به کاروان نیروهای امریکایی در کابل از سوی طالبان، خاطر نشان کرد: مخالفان دولت کابل و نیروهای خارجی هم به این مساله حساس شده و حملات خود به نیروهای خارجی به ویژه امریکایی ها را تشدید کرده اند. این کارشناس افغان اضافه کرد: در صورت ادامه این روند تمام تلاش های صلح نیز بی نتیجه باقی خواهد ماند و این احتمال وجود دارد که جنگ همچنان ادامه پیدا کند."

اظهارات دکتر اشرف کارشناس سیاسی این چنین بود .اکنون در همین رابطه نظر معین مرستیال تحلیل گر سیاسی و عضو سابق شورای ملی افغانستان:

آقای مرستیال :
"این حوادث اینطور پیامی را می رساند که دنیا و جهانیان و مردم افغانستان و دولت که ما مصالحه نمی کنیم و یا کسانی که این ها را آموزش می دهند و تربیت می کنند و به افغانستان روان می کنند این می تواند از طرف آنها پیام باشد که طرفدار مصالحه در افغانستان نیستند و نکته دوم این حوادث این است که از وقتی که جبهه های جنگی طالبان از بین رفت و سقوط کرد و به صورت جبهه ای این ها نتوانستند جنگ کنند در مرحله دوم جنگ های چریکی را این ها آغاز کردند و بعد از این که این ها در جنگ های چریکی هم ناکام ماندند و موفق نبودند بعد از یکسال به این طرف در افغانستان حملات بمب گذاری و انفجاری را این ها شدت بخشیدند بناعا یک علت این است که این ها در حملات چریکی و جنگ های جبهه ای ناموفق بودند و دست به حملات انفجاری زدند اما اینکه بعد از یکسال تشدید یافته یک علت عمده اش می تواند نشان دهند که آماده صلح نیستیم و ما صلح را با دولت افغانستان نمی خواهیم و هنوز هم به همان موقف سابق خود پافشاری دارند که تا زمانی که خارجی ها در افغانستان باشند این ها آماده و حاضر به صلح نیستند و این به معنای این است که کشورها و منابعی که این ها را تجهیز می کنند آنها با حضور قوت های ناتو و جامعه جهانی در افغانستان مخالفت نشان می دهند و علتش همین است . مساله پیمان استراتژیک افغانستان و ایالات متحده امریکا روی بحث است که جرگه انعنوی مردم افغانستان در این رابطه تصمیم خواهد گرفت اما تهدید طالبان وجود دارد در رابطه با پیمان اعلام کردند که ممکن مرکز جرگه انعنوی را مورد حملات قرار دهند ، اشخاص و افرادی که اشتراک می کنند آنها را تهدید کردند که زندگی شان در خطر است . با امضای پیمان استراتژیک طالبان مخالفت خود را اعلام کردند ."

دور دوم انتقال مسئولیت هاي امنیتی از نیروهای خارجی به نیروهای افغان در افغانستان آغاز مي شود. مقام های افغان و ناتو گفته اند که برنامه ریزی برای آغاز دور دوم واگذاری مسئولیت تامین امنیت از نیروهای خارجی به نیروهای افغانستان به مراحل پایانی خود رسیده است.

اشرف غنی احمدزی، رئیس کمیسیون انتقال مسئولیت های امنیتی از نیروهای خارجی به نیروهای افغانستان در این رابطه گفت که تصمیم گیری در باره اعلام زمان انتقال مسئولیت تامین امنیت در مناطق شامل دور دوم انتقال، با حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان است.

مرحله اول واگذاری مسئولیتهای امنیتی به نیروهای افغان روز ۲۶ سرطان سال جاری خورشیدی رسما از ولایت بامیان آغاز و به دنبال آن مسئولیت امنیتی شش منطقه دیگر به این نیروها واگذار شد. کارشناسان افغان معتقدند که این روند اگر چه با دشواری هایی همراه است اما به هر صورت باید انجام شود زیرا در درازمدت به نفع افغانستان خواهد بود.
اظهارات محمد سرور جوادی تحلیل گر سیاسی و عضو سابق پارلمان افغانستان در این رابطه :
آقای محمد سرور جوادی :
"روند انتقال مسئولیت هم جنبه های مثبت دارد و هم جنبه های منفی که البته با تکیه بر جنبه های مثبت باید بر جنبه های منفی این قضیه ما پیروز شویم . نکته مثبت این است که به هر حال سرانجام باید این خود افغانهاست که باید اداره روی کشور را در همه ابعاد و از جمله در بخش امنیتی در دست بگیرد و انتقال مسئولیت اعتماد به نفع بیشتر نیروهای افغانی را به دست می آورند و موجب از این خواهد شد که آنها ظرفیت ها و توانمندی های خود را که پیش از این در صحنه های دفاعی محدود بود بکار ببندد و مساله آموزش و تقویت این نیروها لازم انتقال مسئولیت است که تعهد جامعه جهانی هم به این قرار گرفته که آنها را از این نظر هم اکمال کنند و هم آموزش شان را تکمیل کنند . مساله دیگر مساله اعتماد مردم است و طبعا مسائل فرهنگی و ذهنی زیادی وجود دارد که مردم افغانستان نسبت به نیروهای خارجی حساسیت دارند و طبعا با فرزندان خودشان صمیمی تر خواهند بود و زمینه همکاری مردم با مخالفین مسلح کاسته می شود و مردم بیشتر با نیروهای امنیتی همکاری خواهند کرد . نکته های منفی قضیه این است که یک مقدار همزمان با انتقال مسئولیت ها مخالفین مسلح از فرصت استفاده بکند و حملات و عملیات های تروریستی بیشتری را سازماندهی کند تا نیروهای دولتی را از نظر روحی بخواهد ضربه بزند و گویا این روند را یک روند کاملا آسیب پذیر جلوه دهد و در واقع یک جنگ روانی را پیاده کند اما به هرحال باید نسبت به این وضعیت پیروز شویم و ما مسئولیت ها را بپذیریم."

در مرحله اول آن مناطقی انتقال مسئولیت صورت گرفت که در واقع قبل از آن هم این نیروهای افغان بود که مسئولیت ها را به عهده داشت و نیروهای خارجی بیشتر یک حضور سمبلیک داشت در مناطقی مانند مزارشریف و یا ولایت بامیان اما من فکر می کنم در مرحله دوم و مراحل بعدی است که مناطق حساستری که در آن مناطق نیروهای خارجی پیش از این حضور بیشتر داشتند و فعال تر عمل می کردند به نیروهای افغان سپرده خواهد شد .

هفته گذشته ششمین نشست سه جانبه سران کشورهای افغانستان، پاکستان و ترکیه برگزار شد که البته ترکیه به عنوان میزبان و میانجی برای حل اختلافات و تنش های بوجود آمده میان افغانستان و پاکستان عمل کرد و طرفین مانند گذشته بر بهبود روابط و مناسبات و مبارزه مشترک با تروریزم تاکید کردند.

کنفرانس کشورهای منطقه ای با هدف ارائه راهکارها برای توسعه سیاسی، امنیتی و اقتصادی افغانستان پس از خروج نیروهای خارجی از این کشور هم در استانبول ترکیه برگزار شد و شرکت کنندگان به همکاری و کمک به افغانستان تاکید کردند. اما این نشست و کنفرانس در مقطع کنونی از چه جایگاه و اهمیتی برخوردار است و افغانستان چگونه می تواند از آن به نفع خود استفاده کند؟ نظر سید مسعود کارشناس سیاسی و استاد دانشگاه کابل در این رابطه:

آقای مسعود :
"کنفرانس استامبول در یک لحظه حساس زندگی اجتماعی و سیاسی و اقتصادی افغانستان حساب می شود در لحظاتی که ما بعدا می رویم به طرف کنفرانس بن و همچنان لویی جرگه انعنوی مردم افغانستام هم دایر می شود و مساله امضای معاهده استراتژیک با ایالات متحده امریکا هم مطرح است ، از این لحاظ و جانب دیگر هم در درون منطقه ما هم نوعی حرکات غیر متناجس و حتی ضدیت هایی وجود دارد که در این اجلاس انتظار داریم که تبارض کنند حرکاتی که ترکیه انجام داد و مناسبات بدی که میان هندوستان و پاکستان بوجود آمده در پهلویش مناسباتی که بین افغانستان و پاکستان خیلی اوقات شکل گرفته ، قطع مذاکراتی که دولت افغانستان اعلام کرده میان طالبان و اعلامیه های متواتر امریکا و به خصوص خانم کلینتون و آقای اوباما در مجموع یک نوع مشکل و مشکلاتی خلق کرده به خاطر این که آدم تحلیل کند موضوع استامبول را ولی من فکر می کنم که موضوع استامبول تا اندازه ای بسیار مهم جلوه می کند به خاطر این که حرکاتی که خانم کلینتون انجام داد خصوصا تاجیکستان و ازبکستان و پاکستان و ... و نوعی تشویق از آنها به خاطر این که بروند به سوی یک تضمین منطقه ای . از این رو من فکر می کنم که با موجودیت ترکیه ، ایران و پاکستان و کشورهای دیگر من فکر می کنم که اگر ما بتوانیم بازیگر خوبی در منطقه باشیم و بتوانیم یک طرح خوبی را در این کنفرانس ارائه کنیم و دیگران هم صادقانه در قبال مردم و اوضاع افغانستان صادقانه عمل کنند و دخالت کشورهای بیرون منطقه به منظور سهم دهی اوضاع به نفع خودشان نباشد من فکر می کنم که ما می توانیم از این دستاوردهای بسیار بزرگی را به دست آوریم . ولی عمده این است که در افغانستان چگونه می تواند که از این کنفرانس برداشت های معین خود را انجام دهد و این کنفرانس در حقیقت نوعی دشوارسازی کنفرانس بن و در کنار آن حتی تاثیرات بالای خود را بر لویی جرگه افغانستان دارد که فکر می کنم که اگر ما بتوانیم چنین کاری را انجام دهیم صلح واجب است . "
اظهارات سید مسعود استاد دانشگاه کابل این چنین بود.

اما آیا نشست و کنفرانس استانبول توانست انتظاراتی را که از آن می رفت برآورده کند؟
نظرات سید حسین اشراق حسینی کارشناس و روزنامه نگار افغان در این رابطه:

آقای اشراق حسینی :
"طوری که شما در جریان هستید کنفرانس استامبول تحت عنوان کنفرانسی که بیشترین بحثش متوجه مبارزه با هراس افکنی است دایر شد و در این کنفرانس تلاش صورت گرفت تا به ابتکار ترکیه مناسباتی میان افغانستان و پاکستان بهبود پیدا کنند چنانچه در این اواخر یک وضعیت نابسامانی تبدیل شده بود اما با وجود این همه تا جایی که اطلاعات در دست است نتایجی را که بایستی از این کنفرانس می داشت نتایجی را ممکن است نداشته باشد به این معنا که در ظاهر کشور پاکستان اعلام آمادگی کرد که در مبارزه مشترک با کشورهای منطقه مخصوصا افغانستان در برابر تروریسم احساس کند اما وقتی بحث بالای پیگیری قضیه قتل برهان الدین ربانی به میان آمد وزیر داخله پاکستان مکانیزمی را که پیشنهاد شده بود نپذیرفت . به همین خاطر نشان داده شد که در آغازین مراحل این کنفرانس ، کنفرانس موفقی نبوده و دستاوردی نخواهد داشت . شکی وجود ندارد که شبکه افغانی عملیات های مختلفی را در هماهنگی با سازمان ISI در افغانستان سازماندهی می کند و حکومت افغانستان موضع گیری اش در این اواخر مشخص شد که آنها به این باور هستند که تا همین وضعیت جئوپولیستیکی و همین جغرافیا و موقعیت بحث کشمیر و بحث خط دیورند در دوطرف سرحد پاکستان مطرح است و هیچ گاه این ها نمی توانند که مثلا رابطه بسیار نزدیک شان را با گروه های تروریستی کشورهای اسلامی که دارند با خود یدک می کشند قطع کنند به نظر من ذات نظام سیاسی پاکستان و مخصوصا بازی نظامی اش همین را اعجاب می کند که باید دید در افغانستان هاله های فشار را در دست داشته باشند و از این هاله های فشار در تعاملات سیاسی در مناسبات با هندوستان و قضایای مربوط به منطقه و داخل افغانستان استفاده کنند . به این خاطر است که من فکر می کنم که نه نقطه پایانی خواهد بود این کنفرانس و نه کدام تحول بزرگی در مناسبات منطقه ای مخصوصا مناسبات افغانستان و پاکستان . من فکر می کنم که پاکستان هنوز هم با یک نگاه سنتی به قضایای منطقه می نگرد و پاکستان به خاطر این که افغانستان مناسبات نزدیکی با هند نداشته باشد سعی می کند فشارهایی را داشته باشد بر افغانستان، که در افغانستان حکومت همسو با خودش را در سطح منطقه داشته باشد."