هفته گذشته پیتر فولر جنرال دو ستاره امریکایی و از قوماندانان نیروهای این کشور در افغانستان به دلیل انتقاد از حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان از سوی مقامات وزارت دفاع امریکا برکنار شد.
پیتر فولر در جریان یک مصاحبه گفته بود که حامد کرزی از واقعیت های موجود در افغانستان ناآگاه است.
وی همچنان انتقادهای دیگری از عملکرد و مواضع آقای کرزی داشت.
اما این اولین بار بود که یک مقام امریکایی به دلیل انتقاد از یک مقام افغان از کار برکنار می شود.
آیا واقعا مقامات افغان از واقعیت های مربوط به کشورشان آگاهی ندارند و آیا قضایای جاری در افغانستان بدون آگاهی آنان صورت می گیرد؟
در این رابطه اظهارات سید مسعود متین کارشناس افغان چنین است:

"جنرال آمريكايي اشتباه گفته كه كرزي از واقعيت موجود خبر ندارد ، اين ها زمينه سازي مي كنند جنگ هايي را كه به راه مي اندازند و يا از طرف پاكستان موشك مي اندازند به افغانستان ، تمام اين ها طبق برنامه اي است كه عوامل آمريكا اين ها را سرهم بندي مي كند و آن ها آگاهانه اين كار را مي كنند ، من سياست خود امريكا را نمي دانم كه چرا او را كنار زدند و طوري كه او گفته من هم فكر مي كنم كه صحيح گپ نگفته چون اگر مثلا امريكا بخواهد تجزيه كند پا كستان يا افغانستان را توسط عواملش مي تواند از درون حكومت ها از بين مي رود من فكر نمي كنم پاكستان جرأت اين را داشته باشد كه يك تفنگ بدون اجازه امريكا به كسي بدهد تمام اين ها به عقيده من يك سناريويي است كه از قبل تهيه شده ، سناريويي كه بسيار وقت است كه آن ها چندين سال پروگرام كردند كه به همين شكل آنها مي توانند بيايند به افغانستان و خلاصه در اين جا جاي بگيرند و من فكر مي كنم غير از اين كه افغانستان براي آنها مطرح باشد به عنوان يك سنگر ارزش ديگري ندارند براي آنها . اصلا امريكا به خاطر كشورهايي كه چهار طرف افغانستان هستند مانند چين و روس و ايران و ... به اين خاطر مي خواهد بيايد كه در افغانستان جاي بگيرد و من فكر مي كنم كه اينطور جنگ هايي را كه خارج از برنامه امريكا باشد اصلا بين كشورهاي منطقه نمي تواند درگير شود ."

بحث انتقال مسوولیت های امنیتی از نیروهای خارجی به نیروهای افغان و به ویژه مرحله دوم این برنامه همچنان در افغانستان مطرح است و هفته گذشته هم مسوولان امنیتی ولایت هرات با اشاره به کمبودهای نیروهای پولیس در این ولایت تاکید کردند که این کاستی ها در حدی نیست که اصل روند انتقال مسوولیتهای امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد.

متنفذین محلی نیز با استقبال از سپردن مسوولیتهای امنیتی به نیروهای داخلی آن را در بازگشت امنیت به کشورشان مؤثر دانستند. اما برخی کارشناسان با تاکید بر لزوم خروج نیروهای خارجی از افغانستان معتقدند که باید برای تقویت و ایجاد انگیزه برای نیروهای امنیتی افغان فکر اساسی شود.

آقاي بشير بي‍ژن :
"امروز قواي مسلح افغانستان به دلايل مشهود انگيزه وجود ندارد اولا اينكه كساني كه كه در سطح قواي مسلح جمع شدند اينها اردوي عجيب هستند . اردوي عجيب معلوم است در يك كشور فقير و در يك كشوري كه مردم در پشت يك لقمه نان سرگردانند آن شخصي كه مي آيد سلاح مي گيرد در قواي مسلح افغانستان يعني نود درصد بر اساس رنج از اقتصاد خانوادگي و بي نامي آمده است و از جانب ديگر براي اينها تعريفي از دشمن و دوست وجود ندارد از جانب ديگر برخي از اركان را مي بينند كه فاسد حساب مي شوند و برخي را مي بينند كه مثلا جاسوس است و وطن فروشي مي كند . اين ها مجموعا عواملي هستند كه انگيزه را نه تنها اينكه خلق كرده نتوانسته بلكه يك چيز نيمه نيمكده هم وجود داشت كه اين را هم از بين بردند . در چنين يك وضعيت من فكر مي كنم انتقال مسئوليت هاي امنيتي به منصوبين قواي مسلح افغانستان كار را به جايي مي رساند كه دقيقا به آنجايي كه مردم افغانستان ترديد دارند . پس موجوديت خارجي ها مورد تائيد است ابدا در طول ده سال با موجوديت خارجي هاي مخصوصا ناتو قطعا مخالف بوديم در افغانستان و اين ها را عامل بدبختي و مصيبت دانستيم اما ما اينجا در يك حالت بسيار عجيبي قرارداريم و نياز به وقت دارد و تجربه نشان داده كه متاسفانه قواي مسلح افغانستان به هر دليلي كه هست نتوانسته تامين امنيت آنچناني را ضمانت كه مردم رقبت نشان دهند و يا به اين مساله اميدوار باشند. "

اما با وجود اینکه بحث خروج نیروهای خارجی و به ویژه نیروهای امریکایی از افغانستان تا سال 2014 مطرح است چرا به تقویت نیروهای امنیتی افغان که جزء تعهدات غربی ها هم بوده آن طور که باید توجه نشده است؟

آقاي موسي فريور :
"موضوع خروج قواي خارجي از افغانستان تا ختم سال 2014 مطابق كنفرانس ليزبون يكي از موضوعات داغ روز نه تنها در سطح افغانستان بلكه در سطح جهان است و يكي از سياست هاي بين المللي را تشكيل مي دهد اما در معاهده ليزبون كه در پايان كنفرانس ليزبون بين اقشار مختلف من جمله دولت افغانستان و جامعه بين المللي انعقاد يافت شرط گذاشته شده بود كه تا خروج كامل قواي ناتو در ختم سال 2014 بايد ظرفيت هاي لازم در قواي مسلح افغانستان ايجاد شود و توانايي لازم را قواي مسلح افغانستان و قواي امنيتي افغانستان پيدا كند كه از تماميت ارزي استقلال سياسي و حاكميت ملي افغانستان دفاع كرده بتوانند هرگاه اين شرايط آماده شود بدون شك هم به نفع جامعه بين المللي و هم به نفع دولت حاكم بر افغانستان است كه مي تواند به شكل مستقلانه موجوديت نظام حاكم و افغانستان دفاع كنند و اگر از وعده هاي خود جامعه بين المللي مطابق معاهده ليزبون عمل نكند و آقاي راسموسن بدون تحقق اين وعده ها اينطور ايجاد كند كه شرايط براي خروج قواي خارجي از افغانستان كاملا مساعد است و اين مقرون به حقيقت نخواهد بود و فكر مي كنم كه يك اشتباه جبران ناپذيري خواهد بود . سوال اصلي اين است كه آيا واقعا قواي ناتو به رهبري ايالات متحده امريكا قصد خروج از افغانستان را دارد يا ندارد اگر قصد خروج از افغانستان را داشته باشد به شكل طبيعي بايد قواي مسلح افغانستان را كمك كنند تا مردم بدون شك احزاب يا حاكمي كه امروز در اروپا و امريكا هست و آنها تلاش دارند كه سر حاكميت خود باقي بمانند و افكار عامه را با خود داشته باشند و اگر اينطور فكر كنيم كه قواي ناتو از افغانستان خارج شوند و در اينجا وضعيت كاملا به شكل وارونه انكشاف كند اين احزاب و اين ائتلاف هاي حاكم در كشورهاي اروپايي و در آمريكا قطعا متضرر خواهند شد ولي در صوت دوم وقتي كه قواي ناتو تصميم به خروج از افغانستان ندارند و مي خواهند به عناوين مختلف حضور خود را در افغانستان حفظ كنند در آن صورت نيازي نمي بينند كه مساله دفاع از استقلال و تماميت ارزي و حاكميت ملي افغانستان و قواي مسلح افغانستان واگذار كنند يعني آن ها مي خواهند در افغانستان حضور دائمي داشته باشند و اين را به عنوان پيمان استراتژيك در اين جا قواي خود را در نقاط حساس افغانستان حفظ كند در آن صورت باز ما چندان نيازي به قوت قواي مسلح افغانستان نخواهیم داشت."

هفته گذشته نشست سران عضو سازمان همکاری های شانگهای در روسیه و نشست سازمان همکاری منطقه ای کشورهای جنوب آسیا (سارک) در مالدیو برگزار شد. در اجلاس شانگهای محمد کریم خلیلی معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان و در اجلاس سارک حامد کرزی رئیس جمهوری این کشور شرکت کردند.
افغانستان عضو مهمان سازمان شانگهای و عضو سازمان سارک است.
این سازمان ها از چه جایگاهی برخوردار هستند و افغانستان تا چه میزان می تواند به بهره برداری خود از آن ها امیدوار باشد؟

آقاي سيحون :
"سازمان هاي منطقه اي كه در سار هست و شانگهاي و اكو اين ها متاسفانه سازمان هاي بسيار موفق نيستند هم از نظر همكاري هاي اقتصادي و همچنين از نظر روابط و همكاري هاي سياسي و فرهنگي ، نتايج عملي و اجرايي از اين كنفرانس ها بوجود نيامده ، كماكان كه مطرح شد در كنفرانس سارك كه افغانستان عضويت سارك او را قطع كرده در سال 2007 متاسفانه تاكنون هيچگونه بازدهي اي از اين كنفرانس براي افغانستان ميسر نشده به دليل اينكه اساس خود اين كشور ها توانايي هاي عظيمي از نظر اقتصادي ندارند ، از نظر توليدات در حقيقت دو درصد توليدات جهان را اين ها توليد مي كنند و اين نشان مي دهد كه سهم اين ها در تجارت و توسعه جهاني بسيار پايين است و همكاري هاي اقتصادي و سياسي هم بين هم ندارند به اين معنا كه پاكستان و هند با يكديگر اختلاف دارند و افغانستان و پاكستان با هم اختلاف دارند و سازمان سارك يك سازماني است كه حتي كشورهاي عضو سارك به استثناء افغانستان و پاكستان و هند مرز مشترك با هم ندارند و نمي توانند كه شعارهاي منطقه اي را گسترش دهند و همكاري هاي تجاري را توسعه دهند يك سازماني است كه بالاخره يك جايي بحث است البته در درازمدت اگر اين ها ظرفيت و توانايي داشته باشند كه يك نوع گسترش همكاري هاي منطقه اي از نظر تجارت و ترانزيت كالا و همچنين توسعه سيستم ها و شبكه هاي انتقالاتي ايجاد بكنند و يك روابط با هم را از نظر كاهش تعرفه و تجارتي ايجاب كنند اثرات درازمدت اين موسسات بالا مي رود از نظر اقتصادي . كنفرانس شانگهاي البته در آنجا قدرت هاي بزرگ شركت دارند ، روسيه ، چين ،‌آسياي ميانه ، افغانستان ناظر است و هند و ... هم ناظر است البته اين ها كشورهايي هستند كه بيشتر نگاهشان امنيتي است باز هم در آنجا دو قدرت عظيم است كه از نظر اقتصادي و اجتماعي و سياسي در آنجا محور و خواستگاه آنها بيشتر مطرح مي شود البته اشتراك افغانستان در كنفرانس شانگهاي به عقيده من يك اشتراك سمبوليك است و بالاخره كنفرانس شانگهاي بيشتر اولا نگاه امنيتي در ارتباط با مسائل منطقه اي داشت و بعدا روس مسائل اقتصادي بود و مساله انرژي و همكاري هاي منطقه اي و تجارتي بحث مي كند و تا كنون هيچ كار جدي اي در راستاي اقتصادي و فعاليت هاي اقتصادي انجام ندادند ."

هفته گذشته در خطبه های نماز عید سعید قربان علما و روحانیون افغان با توجه به نزدیک شدن زمان برگزاری جرگه عنعنوی در رابطه با امضای اعلامیه مشترک استراتژیک بین کابل و واشنگتن به این مساله پرداخته و برگزاری این جرگه را غیرقانونی خوانده و بر حرام بودن امضای این پیمان تاکید کردند.
آیت الله سید محسن حجت کابلی در تکیه خانه عمومی شهر کابل به بیداری مردم درباره پیامدهای تشکیل پایگاه های دائمی امریکا در خاک افغانستان تاکید کرد و هرگونه تواضع در برابر کفار را حرام دانست.
وی تاکید کرد: هر کس رأی اش بر این باشد که امریکا در افغانستان پایگاه نظامی دایمی داشته باشد، خیانت به اسلام، قرآن و ملت مسلمان افغانستان کرده است.
مولوی ایاز نیازی، خطیب مسجد جامع وزیر اکبر خان و استاد دانشگاه کابل نیز در خطبه های نماز عید سعید قربان گفت: ما به تجربه دریافته ایم که خارجی ها هیچوقت برای کشور ما خدمت نکرده اند و نمی کنند.
وی تاکید کرد: نباید بگذاریم کشورهای خارجی بر سرنوشت کشور اسلامی افغانستان حاکم شوند.
چه مفادی در اعلامیه مشترک استراتژیک گنجانده شده که اینگونه خشم علماء و روحانیون و کارشناسان افغان را برانگیخته است؟
اظهارات داکتر سید وحید ظهوری حسینی کارشناس افغان را در این مورد این چنین است:

"پیمان راهبری و استراتژیک بین امریکا و افغانستان از زمان حضور امریکا در افغانستان مطرح شد اما کلیات پیمان و یا بندهای پیمان به هیچ وجه روشن نبود و آهسته آهسته مشخص شد ، مردم افغانستان یک پارچه مخالفت خود را اعلام کردند اما این پیمان تقریبا یک سال و خورده ای قبل بندهایی از آن را روشن کردند که در این بندها مشخصا در واقع آزادی عمل آمریکا و نظامیان امریکا را تضمین می کند و به شکلی تقریبا آن ها در افغانستان می توانند که فعالیت بکنند و از زمین و هوا و تمامی امکانات داخلی و معاف از مالیات و امثال این ها که در افغانستان هیچ حاکمیت دیگری غیر از حاکمیت امریکایی ها مطرح نیست و یکی از مسائل و بندهای آن که بند تقریبا حق آزادی و اعمال و اجرای احکام علیه مجرمین توسط خود آمریکایی هاست که نه تنها خود آمریکایی ها از این ناحیه مصونیت دارند بلکه تمام کسانی که با امریکا در ارتباط هستند و فعالیت و همکاری دارند با امریکایی ها حتی نیروهای بومی از این مصونیت برخوردار می شوند . تقریبا مسائلی که فعلا مطرح شده یک کاپیلاسیون مشخصا عمده ای را در افغانستان مطرح می سازد و برنامه ای که فعلا آنها در حال تدارک هستند و به دنبال اجرای آن هستند می بینیم که همان برنامه ای است که در آخر می خواهند انجام دهند و امروز آمریکایی ها در افغانستان نه تنها زندان های اختصاصی حتی بعضی از افراد آنها و سران ارتش آنها در افغانستان داشتند و دارند و شکنجه می کنند اتباع افغانستان را بلکه آنها با آزادی عمل به هر جایی که دلشان بخواهد سرک می کشند و حتی در وزارت خانه ها و امثال آنها هم به بهانه های تامین امنیت حضور پیدا می کنند و افرادی را دستگیر می کنند."