"عملکرد نظامیان خارجی مستقر در افغانستان در سال 1389 و نقش کشورهای خارجی مستقر در افغانستان و ذی دخل در امور این کشور در خصوص محو مواد مخدر و، بازسازی و ثبات افغانستان و تامین امنیت در این کشور"

سال 1389 هجری شمسی سال پر فراز و نشیبی برای مردم افغانستان بود. در حالیکه افکار عمومی در داخل و خارج افغانستان بر این تصور بودند که جامعه بین المللی و کشورهای مدعی برقراری صلح و ثبات در این کشور در سال 1389 تلاشهای موثری را برای امنیت و آرامش سراسری در افغانستان صورت خواهند داد اما این امیدواری ها نقش بر آب شد و سال گذشته یکی از پر مخاطره ترین سالها در یک دهه اخیر در افغانستان نام گرفت. در این سال گروههای تروریستی و مخالف دولت افغانستان فعالیتهای تخریبی خود را افزایش دادند و طی درگیریها و انفجارهایی که در مناطق مختلف افغانستان انجام گرفت ، صدها تن از نظامیان عضو ناتو کشته شدند و تعداد زیادتری هم جراحت برداشتند.
همچنین در سال 1389 هجری شمسی صدها غیر نظامی افغان قربانی حملات کور نظامیان خارجی و یا عملیاتهای تخریبی گروههای تروریستی شدند که بدین ترتیب سال گذشته هجری شمسی از لحاظ مسائل امنیتی ، سال چندان خوبی برای مردم افغانستان نبود و عملکرد نظامیان تحت فرماندهی آمریکا و ناتو از این بابت بشدت در افکار عمومی منطقه و جهان زیر سوال رفت.
برای آگاهی از جزئیات امور و بررسی دقیق مسائل امنیتی افغانستان در سال 1389 هجری شمسی در ادامه ، دیدگاهها و نظرات کارشناسان امور را تقدیم تان خواهیم کرد.
آقای بشیر بیژن که خود یکی از شخصیتهای سرشناس افغان بشمار می رود و در دو انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی اخیر افغانستان با سایر کاندیداها به رقابت پرداخته است دیدگاهش را در خصوص عملکرد نظامیان خارجی مستقر در افغانستان در سال 1389 اینگونه بیان می دارد:
" دیدگاهها عمدتا در دو خط واقع بود. یکی خط دولت و ائتلاف جمع ناتو و دومی خطی که بسیار محدود و اندک بود یعنی خط مخالفین یا اپوزیسیون سیاسی دولت.دولت و ناتو به هر صورت سالی را که گذشت با نمایش دادن حالتهای بسیار معین خواستند بنحوی مردم را اقناع کنند ولی بهرحال این کار بسیار جالب و دلچسب نبوده و نخواهد بود.
همانطور که شما می دانید در افغانستان وضعیت و بحران بطور منفی در حال گسترش است. هیچ اقدامی در جهت کاهش بحران و در جهت آوردن حداقل امنیت و ثبات بگونه ای واقعی که محسوس باشد صورت نگرفته است"
سوال: در حالیکه شما نظر مثبتی در خصوص عملکرد نیروهای خارجی مستقر در افغانستان در سال 1389 ندارید، برخی از مقامات ناتو و آمریکا مدعی هستند که در اوضاع امنیتی جنوب افغانستان انکشافاتی صورت گرفته و طالبان در برخی نقاط محدود شده اند ، نظر شما در این باره چیست؟
" این حرف بسیار مضحک و مسخره است. این هم حقیقت ندارد که در جنوب افغانستان پیشرفتی صورت گرفته باشد چون وضعیت مردم افغانستان در جنوب همانطور که در گذشته مصیبت بار بود ، در حال حاضر هم همانطور است و هیچ تغییری نکرده است. ادعاهای آنها کذب و دروغ است. مردم افغانستان بی نهایت متاثر ، مایوس و ناامید هستند و هیچگونه امیدی نسبت به آینده در جهت آمدن صلح و ثبات و حاکمیت مردم سالار ندارند و نداشتند."
نظر آقای داکتر ظهوری حسینی (یکی دیگر از تحلیلگران افغان) درباره عملکرد نظامیان خارجی در سال 1389 هجری شمسی در افغانستان:
" همانطور که می دانیم بعد از حادثه 11 سبتامبر که یک حادثه کاملا مشکوک و غیر قابل قبول بود ، آمریکا و نیروهای متحد او (نیروهای غربی) تحت عنوان نیروهای ناتو عملیات گسترده ای را در خارج از مناطق ماموریت خودشان در رابطه با افغانستان آغاز کردند و بزرگترین هدف آنها محور تروریسم در افغانستان بود.
از آنجا که احساس می شد افغانستان مامن تروریستها و بن لادن و القاعده شده است و طالبان به آنها پناه داده اند ، در صدد ساقط کردن دولت طالبان برآمدند و در نهایت پس از سقوط طالبان برای محو تروریسم در افغانستان متعهد شدند که در سطح بین المللی سرشاخه های تروریسم شناسایی و دستگیر و محو شود اما متاسفانه دیدیم که در طول این ده سال گذشته این عملکرد کاملا نامحسوس و غیر منطقی پیش آمد و در سال 1389 ما شاهد عملکرد کاملا متناقضی با اهداف محو تروریسم در افغانستان بودیم دیدیم که ترور و وحشت در افغانستان به اوج خود رسید و بعد از این ده سال در افغانستان نه تنها مامن تروریستها از بین نرفت بلکه در منطقه گسترش یافت و شرایطی در افغانستان بوجود آمد که منطقه و جهان را هنوز با تهدیدات بیشتر خودش مواجه ساخته است. من فکر می کنم که نیروهای ناتو با تعهداتی که داشتند در عملکرد بر علیه نیروهای تروریستی در اقصی نقاط جهان و مخصوصا در افغانستان کاملا مسامحه کارانه عمل کردند و در حدود صلاحیتهای خودشان از امکاناتی که داشتند استفاده کافی و وافی نکردند و الان جای شک دارد که چرا چنین کاری صورت گرفت و چرا آنها مبارزه را درست آغاز نکردند و درست عمل نکردند. تا حدود زیادی ما اطلاع پیداکردیم کهنیروهای طالبان که مامن نیروهای تروریستی درجهان درافغانستان محسوب می شد توسط خود نیروهای خارجی تسلیح شدند وباامکانات واسلحه خود نیروهای ناتو وارد عملکرد ضد حاکمیت در افغانستان وضد امنیت درافغانستان وضد نیروهای خارجی درافغانستان شدند واین عملکردهایی که معکوس بود باعث شد که افغانستان نه تنها به امنیت کافی نرسد بلکه امنیت رامختل بسازد وشرائطی را که ما امروز در افغانستان می بینیم ودرسال 1389به مراتب بدتر ازسالهای گذشته بوده است وحتی نیروهای ناتو نظر به تلفات زیادی کهدر افغانستان متحمل شدند، بسیاری از آنها سعی داشتند تانیروهای شان راازافغانستان بیرون کنند ویا درصدد زمینه سازی برای خروج نیروهای شان شدند وبحدی امنیت درافغانستان ازبین رفت که حتی سفارتخانه های نیروهای خارجی ،مراکز امنیتی آنها وپایگاه های شان به هیچ وجه امنیت نداشت.بنظر من عدم امنیت آنها و از طرف دیگر تسلیح نیروهای مخالف و طالبان توسط خود نیروهای غربی و آمریکایی و ناتو یک روند متقابلی برای آنها بوجود آورده است که امروز در افغانستان ، وضعیت کاملا در جهت معکوس تصمیمی که آنها گرفته بودند ، قرار گرفته است."
سوال : شما بحث ظریفی را مطرح کردید و آن اینکه نیروهای خارجی ، خودشان باعث گسترش ناامنی در افغانستان شدند (در سالهای گذشته و در سال 1389) دو قسم تحلیل در این خصوص از سوی کارشناسان مطرح می شود: عده ای معتقد هستند که اینها ناخواسته دست به چنین مساله ای زدند و باعث گسترش ناامنی ها در افغانستان شدند. عده ای هم معتقدند که نیروهای خارجی مستقر در افغانستان آگاهانه به گسترش ناامنی در افغانستان دامن زدند ، شما که طرفدار نظریه دوم هستید بفرمایید که چرا نیروهای خارجی این کار را کردند و هدفشان از گسترش ناامنی ها در افغانستان چه بود؟
البته من نظر اول را هم تایید می کنم که نیروهای خارجی ناخواسته به دامی افتادند که احساس نمی کردند که به این شرایط منجر شود بخاطر اینکه همه آنها نیروهای آمریکایی نبودند ، نیروهای ناتو کسانی بودند که از نیروهای دیگر اروپایی هم تشکیل شده اند اما قوماندان آنها با نیروهای آمریکایی بوده و تقریبا آمریکا سیطره خود را بر آنها تحمیل کرده است. نیروهای دیگری که در قالب نیروهای ناتو در افغانستان وارد عملیات می شدند ، بعدا احساس کردند که ناخواسته به دام بسیار خطرناکی افتادند که نه تنها اهدافی که پیش رو داشتند و باید آنها را عملی می کردند ، عملی نشد بلکه کاملا متناقض آن اهداف ، عملکردهایی صورت گرفته که ما در این رابطه اسناد و گزارشات مستقل و مستندی هم داریم. از طرف دیگر عدم ایجاد امنیت در افغانستان باعث مشروعیت حضور نیروهای خارجی در افغانستان می شود. نظر دوم هم با مستنداتی که ما داریم کاملا مورد تایید است و منشا همه این برنامه ها برمی گدد به آمریکا و سردسته این حضور نامشروع در افغانستان که می خواهند حضور آنها را مشروعیت ببخشند."