دیدگاه آقای دستگیر هژبر در این باره:

" ما 6 سال پیش در برنامه شورای متحد ملی دقیقا زمانی که دولتمردان افغانستان و بخصوص رئیس جمهور افغانستان بسیار علاقمند بودند برای اخذ پیمان استراتژیک با آمریکا و سپس با انگلیس ، بصورت قاطع و صریح اعلام کردیم که بجای اخذ معاهدات استراتژیک با کشورهای قدرتمندی که سیاستهای شان ماهیت توسعه طلبانه و استعمارگرانه دارد ، برای افغانستان بسیار بسیار مفید است که به رویکرد همگرایی منطقه ای در سیاست خارجی و در روابط خارجی خود هم در عرصه سیاسی و هم در عرصه اقتصادی رو بیاورد و روابطش را با کشورهای منطقه گسترده بسازد و در این زمینه برنامه های عملی وسیعی داشته باشد. بنابراین من الان هم بر این مساله تاکید می کنم که همگرایی منطقه ای و ایجاد همکاری های متقابل میان کشورهای منطقه و همسایه به مراتب برای ثبات ،پیشرفت اقتصادی ، تامین استقلال اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی افغانستان مفیدتر است تا اینکه بصورت یکجانبه با کشورهای قدرتمند غربی دارای روابط درازمدت استراتژیک باشیم."

اما در رابطه با روابط افغانستان با کشورهای منطقه ای ، کارشناسان می گویند در جریان جریان سال گذشته (1389) سفرهای مکرر و متناوب مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران به افغانستان و بالعکس سفرهای مقامات افغان به ایران نشان از علاقمندی و عزم دو کشور برای توسعه روابط داشت. در این باره تحلیلی از آقای سید اسحاق دلجو حسینی را تقدیم تان می کنیم:

" روابط افغانستان و جمهوری اسلامی ایران همیشه روابطی حسنه و نیک بوده است و این روابط روابطی بسیار عمیق ، قوی ، تاریخی و روابطی فرهنگی است و قبل از همه روابطی دینی است ، روابط فرهنگی و روابط منطقه ای بسیار ماندگار و سابقه دار است و این روابط روابطی نیست که با آمدن یک سلسله مسائل و حوادث نادیده گرفته شود و یا قطع شود و یا با کوشش دیگران برداشته شود. در طول این ده سال اخیر و حتی در طول سی سالی که حوادث بسیار خطرناکی در افغانستان بوجود آمده ، دیده شده که روابط ملت افغانستان و ملت مسلمان ایران روابطی حسنه و برادرانه بوده است. البته در بعضی موارد یک سلسله حوادثی ایجاد شده که این حوادث را ایجاد کردند و خواستند که روابط بین این دو کشور خدشه دار شود و اتهاماتی وارد شده که البته همیشه دولتمداران افغانستان در ارتباط با این اتهامات دلایل خاص خود را داشتند و هیچگاه این اتهامات مورد تایید آنها قرار نگرفته است. سعی شده است که روابط بین این دو کشور باقی نماند و عده ای را وادار کرده اند که روابط این دو کشور را خراب کنند و دلایلی بوجود بیاورند اما الحمدالله این روابط تا الان بطور خوبی ادامه پیدا کرده و امیدواریم که در آینده هم این روابط به همین شکل تا سالها و قرنها ادامه پیدا کند.
ما امیدواریم که سیاستمداران خصوصا حلقه های فرهنگی و آگاه کشور با این روابط برخوردی نیک و درست داشته باشند و همیشه به این روابط ارج و احترام بگذارند چرا که این روابط در امنیت کشور ، آرامش ، سازندگی و بالاخره در بیرون شدن افغانستان از این بحران عظیم نقشی بسیار عظیم و سازنده خواهد داشت."

سوال: جناب آقای دلجو حسینی بفرمایید که کدام جریانها تلاش دارند تا در روابط کابل - تهران خدشه ایجاد کنند و هدفشان از این کار چیست؟

" البته کشورهایی که حالا در افغانستان نیروهای فراوان دارند و اعتقاد به این دارند که باید در افغانستان جنگ ادامه پیدا کند و بنحوی پایگاه های شان دائمی باشد ، طبیعتا این کشورها به داشتن روابط حسنه بین افغانستان و ایران راضی نیستند ، آنها تلاش دارند تا این روابط بهم بخورد و تبدیل به رابطه ای متخاصم و متعارض شود.
از طرف دیگر البته بعضی کشورهای همسایه هم در منطقه هستند که آرزو ندارند افغانستان روابط حسنه و نیکی با ایران داشته باشد ، آنها تلاش دارند تا این روابط را خراب کنند و افغانستان در جنگ و خونریزی و بحران باقی بماند.
البته واقعیت امر این است که باقی ماندن افغانستان در بحران و جنگ به نفع هیچ کشوری از کشورهای همسایه ما نیست و نخواهد بود و در طول سی سال هم نشان داده شده که این مساله به نفع کشورهای همسایه ما نیست. یکی از محورهای دیگری که در کنار جنگ قرار دارد ، مساله مواد مخدر است. امروز مزارع افغانستان ( مزارع برنج ، گندم ، حبوبات و باغات) تبدیل به مزارع مواد مخدر شده است و دهها مرکز برای تولید مواد مخدر در افغانستان از جانب خارجی ها بوجود آمده است و ما دیدیم که انگلیسی ها کسانی بودند که سالیان سال در هلمند قرار داشتند ، در جایی که همیشه سوال بود که چرا در اینجا مواد مخدر روز به روز در حال افزایش است ، اما دیده شده که انگلیسی ها عامل این امر بودند و امروز حتی خودشان هم اعتراف می کنند که ما با مواد مخدر برخورد نکردیم. بهرحال آنها تلاش کردند تا افغانستان در این حالت باقی بماند. اما واقعیت امر این است که بالاخره افغانستان یک روز خودش را از این قضیه بیرون می کشد ، ملت افغانستان ملتی قوی است ، ملتی دارای تاریخ است ، ملتی است که با داشتن یک تاریخ قوی و فرهنگی توانسته است در سی سال این بحران بهر حال خودش را نگه دارد چرا که اگر هر کشور دیگری بجای افغانستان می بود ، از بین می رفت و نابود می شد ولی حرفی که قابل بحث است این است که ملت افغانستان امروز گرفتار مشکلات است و شاید بعضی کشورهای همسایه افغانستان فکر کنند که در افغانستان امنیت بوجود نخواهد آمد و اگر هم بوجود بیاید ، پایدار نخواهد نبود و امنیتی عبوری و گذرا خواهد بود به همین دلیل آنها مطمئن نیستند و بیشتر سعی می کنند در امور داخلی افغانستان مداخله کنند اما اگر در داخل افغانستان یک آگاهی و بیداری دقیق و درستی بوجود بیاید و تشکیلات وتنظیماتی بوجود بیاید و ملت افغانستان خودش بتواند در قسمت ایجاد امنیت بیشتر نقش داشته باشد طبیعتا این ملت می تواند برای کشور خودش مفید واقع شود. بنظر من در صورتی که امنیت بطور کلی به نیروهای داخلی واگذار شود ، مسئولیت کشورهای همسایه در این قسمت بیشتر می شود و کشورهایی که واقعا طرفدار امنیت در منطقه هستند آنجا با یک محک دیگری روبرو می شوند و ضرورتا باید با این قضیه همراهی کنند و از برنامه واگذاری امنیت به نیروهای داخلی حمایت کنند و در این مرحله نشان بدهند که طرفدار حضور دائمی نظامی نیروهای خارجی در افغانستان نیستند."
در رابطه با اوضاع افغانستان ، صاحبنظران معتقدند که افکار عمومی افغانستان هم طرفدار گسترش همکاریهای منطقه ای هستند به دلیل اشتراکات گسترده فرهنگی ، زبانی و عقیدتی که بین افغانستان و کشورهای منطقه وجود دارد و هم به دلیل آنکه افکار عمومی افغانستان در تجربه تاریخی خود خاطرات تلخی از کشورهای خارجی دارند در افغانستان. در رابطه با دیدگاه افکار عمومی نسبت به کشورهای غربی ، نظر آقای دستگیر هژبر (کارشناس مسائل سیاسی) را تقدیم تان می کنیم:

" تصور من این است که این مساله بسیار واضح و روشن است و نیازی به سوال نیست. شما هر روز شاهد اعتراضات گسترده مردم از عملکرد خارجی هایی که در افغانستان حضور دارند ، هستید. هم در عرصه نظامی و هم در عرصه اقتصادی و هم در عرصه سیاسی ما شاهد هستیم که در تصمیم گیری های کلان ملی ، در مقاطع مشخص تاریخی متاسفانه خارجی ها در امور ما مداخله کرده اند. در لویی جرگه هایی که در افغانستان برگزار شد ، مخصوصا در لویی جرگه اضطراری و لویی جرگه قانون اساسی بصورت یکجانبه اراده مردم افغانستان نادیده گرفته شد. در عرصه روابط اقتصادی و کمکها و پروژه های اقتصادی شما شاهد هستید که بیشترین غارت و فساد در موسسات خارجی وجود دارد و تمام هزینه هایی که بنام افغانستان واریز می شود در یک روند بسیار فساد آلود لجام گسیخته دوباره از افغانستان خارج می شود و پس از گذشت دو یا سه ماه ماهیت روند بازسازی بصورت کامل برای مردم آشکار می شود.
همچنین شما شاهدید که در حوزه نظامی عملیات لجام گسیخته وجود دارد. نسبت به ارزشهای سنتی ، فرهنگی ، تاریخی ، اعتقادات و باورهای دینی مردم افغانستان از سوی نیروهای خارجی بی اعتنایی و بی احترامی صورت می گیرد و پیوسته تلفات غیرنظامیان افزایش می یابد. بطور کلی افکار عمومی مردم افغانستان نسبت به حضور نیروهای خارجی کاملا منفی است و خارجی ها در هیچ عرصه ای نتوانسته اند رضایت مردم افغانستان را بدست آورند."

البته واکنشها در افغانستان نسبت به حضور کشورهای خارجی و عملکرد آنها در در جریان سالهای گذشته بارها مطرح شده است ، اخیرا هم تعدادی از اندیشمندان و علمای برجسته افغانستان در نشستی که در قندهار داشتند ، پایان حملات زمینی و هوایی نیروهای آمریکایی و ناتو را خواستار شدند. در این نشست تاکید شد که این حملات و توهین نیروهای آمریکایی و ناتو به مقدسات اسلامی ، احساسات مذهبی مردم افغانستان را نیز جریحه دار می کند. این اندیشمندان و علما تاکید داشتند که نیروهای آمریکایی بدون توجه به حساسیتهای مذهبی مردم ، اماکن مقدس و مساجد ، مدارس اسلامی و تاسیسات مذهبی را هدف قرار می دهند. در رابطه با این موضوع تحلیلی را از آقای اشراق حسینی (روزنامه نگار افغان) تقدیم تان می کنیم:

" شکی وجود ندارد که در تمام جهان اسلام و مخصوصا در کشورهایی مثل افغانستان تاثیرات معنوی علما بسیار جدی و گسترده است و علما از یکطرف بایستی این موضوع را روشن کنند که حملات بر علیه نیروهای غیرنظامی چه از طرف طالبان و چه از طرف نیروهای خارجی قابل قبول نیست و همچنان باید مصونیت افراد ملکی و غیرنظامی حفظ شود. هم اخلاق دینی این مساله را می طلبد و هم حقوق انسانی افراد و شهروندان این را طلب می کند که علما باید مواضع مشخصی در این زمینه داشته باشند.
من فکر می کنم که شکی وجود ندارد که نیروهای خارجی ای که در افغانستان آمده اند در طول این مدت اغلب اوقات به عنعنات و هنجارهای فرهنگی مردم افغانستان توجه و اعتنای چندانی نداشتند و علاوه بر بی اعتنایی به عنعنات و رسوم و فرهنگ مردم افغانستان ، خیلی وقتها به حیات افراد ملکی و غیرنظامی هم توجهی نداشتند، به این معنا که از یکطرف برخوردهای آنها توام با غرور و برتری طلبی بوده است و از طرف دیگر آنها هیچگاه به هدفهایی که در نظر می گیرند دقت نکرده اند ، این هدفها تنها نظامی نبوده بلکه بعضی اوقات تلفات جدی افراد غیرنظامی را هم در برداشته است. بدون شک موضعگیری علمای افغانستان برخاسته از احساسات میلیونی مردم افغانستان است. در واقع کاسه صبر مردم افغانستان لبریز شده است و این واکنشها در قالب تجمع علما دیده می شود و امکان دارد که این تجمعات و احساسات و ابراز نگرانی از وضع به حلقه های دیگر جامعه افغانستان هم سزایت کند و این امر نشان دهنده این است که وضعیت نگران کننده است و نیروهایی هم که تحت نام صلح به افغانستان آمده اند ، در جهت گسترده کردن دامنه بحران در افغانستان سهم دارند."
سوال: آقای اشراق حسینی ! کارشناسان معتقدند که ادامه این وضعیت بر روابط مردم با دولت افغانستان تاثیر منفی دارد و باعث کاهش اعتماد مردم می شود ، نظر شما در این باره چیست؟

" شکی وجود ندارد. از زمان پس از پروسه بن تا حالا مشاهده می شود که از اقتدار اجتماعی و نفوذ سیاسی و از سیطره ای که حکومت افغانستان برخوردار بوده است ، گام به گام کاسته می شود. مخصوصا دو سه مورد بسیار جدی است که اگر حکومت افغانستان و در مجموع دولت افغانستان به اصلاحات گسترده دست نزند ، این بحران کما کان باقی می ماند و حتی عمق پیدا می کند: اول اینکه حکومت افغانستان باید اراده مردم افغانستان را تمثیل گند.
دوم اینکه حکومت افغانستان باید از این ناکامی های پی در پی که دامنگیرش شده است ، خودش را نجات دهد.
و سوم اینکه حکومت افغانستان باید با کشورهای خارجی ای که در افغانستان نیرو دارند در یک تعامل منطقی و یک رابطه لااقل قابل قبول بصورت نسبی ، مناسبات خودش را تنظیم کند ، به این معنا که نیروهای خارجی ای که تحت نام صلح به افغانستان آمده اند ، لااقل یکسری هماهنگی هایی را در عملیات نظامی با حکومت افغانستان داشته باشند در حالیکه در طی این ده سال هیچگاه نیروهای خارجی به خواسته های حکومت افغانستان پاسخ نمی دهند و مرتب عملیات خودسرانه انجام می دهند و همچنان تلفات غیرنظامی به بار می آورند.
مردم افغانستان انتظار دارند که حکومت افغانستان در این زمینه یکمقدار از این حالت خنثی بیرون شود ، دارای مواضع باشد ، دارای مواقف مشخصی باشد و یک رابطه منطقی و مقتدرانه با نیروهای خارجی برقرار کند. اگر حکومت افغانستان در لاک خودش فرو برود و هیچگونه اقدامی جدی نداشته باشد ، بدون شک هم بحرانهایی که وجود دارد گسترده می شود و هم اعتمادی که خدشه دار شده ، بیشتر از پیش خدشه دار می شود و اوضاع نسبت به گذشته نگران کننده تر می شود."