سه شنبه, 29 جدی 1388 16:56

مسمومیت با گاز منواکسید کربن


کارشناس برنامه : دکتر رحمت الله سروری

در فصل زمستان معمولا مسمومیت با گاز منو اکسید کربن خیلی افزایش پیدا می کند ، این گاز یک گازی است که رنگ و بو ندارد و مثل بعضی از گازهای دیگر مزه خاصی ندارد . بسیار هم خطرناک و کشنده است . این گاز در اثر سوختن ناقص ایجاد می شود و درواقع سوخت های فسیلی مثل نفت و زغال و چوب و امثال آن ها اگر ناقص بسوزد این گاز ایجاد می شود و همچنین سوختن ناقص گازهای شهری هم نیز باعث ایجاد گاز منو اکسید کربن می شود .

درواقع ما هیچ سوختی نداریم که بصورت کامل بسوزد ، تمام سوخت ها درواقع درصدی ناقص می سوزند و بستگی به وضعیت وجود اکسیژن و دستگاهی که کار سوخت انجام می شود دارد که چه بخاری باشد یا وسیله دیگری . این میزان تفاوت می کند اما در تمامی این سوخت ها چون سوخت بصورت صد در صد کامل نیست گاز منو اکسید کربن صد در صد تولید می شود یعنی هیچ شکی در این مسئله وجود ندارد .

تمام وسیله نقلیه موتوری گاز منو اکسید کربن تولید می کنند . حال اگر در پارکینگ  یا جایی دربسته باشد و از موتر استفاده شود ، خودش گاز تولید می کند خصوصا در فصل سرد سال که افراد ممکن است در اول صبح موتر خود را گرم کنند و این کار دریک محیط سربسته باشد ، که این کار گاهی باعث مسمومیت به گاز منو اکسید کربن می شود و مشکل ایجاد می کند .

افرادی که در معرض این گاز قرار می گیرند هیچ علامتی به لحاظ اینکه افراد متوجه شوند که در محیط گاز وجود دارد ، نداریم و هیچ بویی وجود ندارد که افراد قبل از اینکه دچار مشکل شوند و علائم بالینی ایجاد بکند متوجه شوند . این مسئله خیلی مهم است و اهمیتش این است که افراد علائم بالینی را بدانند و در صورتی که علائم بالینی را دیدند ، کوتاهی نکنند . چون ممکن است علائم بالینی شبیه یک سرماخوردگی باشد و افراد اشتباه بگیرند با بیماری دیگر و توجهی نکنند .
سوال : افرادی که در معرض مسمومیت با گاز منواکسید کربن قرار می گیرند چه نشانه هایی دارند ، یعنی کدام نشانه ها باید زنگ خطری باشد در مورد اینکه فرد با گاز منو اکسید کربن مسموم شده باشد ؟

جواب : اولین علامت در مسمومیت با گاز منو اکسید کربن سر درد است . افراد معمولا دچار سر درد می شوند و احساس سنگینی در سر می کنند و این اولین علامت است که باید جدی گرفته شود . گاهی چون شیوع سر درد ها زیاد است افراد این مسئله را جدی نمی گیرند و این مسئله خودش باعث می شود که بیماری پیشرفت بکند و معمولا زمانی که پیشرفت می کند اختلال هوشیاری ایجاد می کند و این اختلال هوشیاری طبیعی است که بعد از آن افراد زمانی که خودشان در محیط هستند دیگر نمی توانند کاری انجام بدهند .

اگر در خانواده ای هست که در فصل سرد سال وسیله گرم کننده ای مثل بخاری ، منقل و...، روشن می کنند اکثرشان سر درد می گیرند ، خصوصا اطفال و سالمندان و خانم های حامله که گروه خطر محسوب می شوند ، باید مسئله را جدی بگیرند که ممکن است به خاطر مسمومیت با گاز منو اکسید کربن باشد .

اگر در این مرحله متوجه نشویم و اکسیژن رسانی انجام نشود ممکن است افراد مقداری حالت گیجی پیدا بکنند و ممکن است کاهش دید پیدا شود و تهوع و استفراغ ایجاد شود که این ها از علامت جدی تر است درواقع . خواب آلودگی شدید ، خستگی ، کاهش قدرت عضلات تمام این ها علائمی است که بر می گردد به کمبود اکسیژن رسانی به مغز ما که این علائم را ایجاد می کند . این ها تقریبا علائم اولیه است که ما تاکیدمان درواقع روی علائم اولیه است . ما باید علائم اولیه را بدانیم و خیلی زود از آن مسئله پیشگیری بکنیم. که اگر جدی شود درواقع مرگ به همراهش است . اگر هم پیشرفت پیدا بکند طبیعی است که افراد اختلال هوشیاری پیدا می کنند و معمولا موقعیت و شرایط را تشخیص نمی دهند و بعد هم کما و مرگ است - حتی اگر افراد دیگری وارد محیط شوند و این ها را نجات دهند ممکن است عوارض عصبی و روانی بسیار جدی در این ها باقی بماند و یا حتی عوارض قلبی ، کم خونی ها هم از عوارضی است که معمولا ممکن است به خاطر مسمومیت های شدید در افراد ایجاد شود .

در نتیجه ما روی علائم بالینی اولیه تاکید داریم و خانواده ها باید دقت بکنند و این مسائل را بدانند و اگر ایجاد شد و دیده شد قطعا باید از محیطی که منو اکسید کربن وجود دارد خارج شوند و به محیطی که منو اکسید کربن وجود نداشته باشد ،بروند چون باید لباس هایی را که تنگ است خارج شود و نکته اساسی تر رساندن فرد است به مراکز درمانی در هر شرایطی که دچار مسمومیت شده. یعنی ما چه احساس بکنیم یا نه که از محیط خارج شدیم و این فرد خوب شد ، باز هم باید فرد را به مراکز درمانی برسانیم چون ممکن است عوارضی داشته باشد که باید حتما بررسی شود و شاید احساس بکنیم فردی به خاطر گاز گرفتگی با منو اکسید کربن دچار مرگ شده است که اگر این احساس را هم داشته باشیم حتما باید به مراکز درمانی برسانیم چون درصدی هم این احتمال وجود دارد که در تشخیص مرگ اشتباه کرده باشیم و این فرد با رساندن به مراکز درمانی و گرفتن اکسیژن درواقع جانش نجات داده شود .

فرد مبتلا شده باید به یک هوای آزاد منتقل شود که در این جا دو مسئله مطرح است : یکی اینکه اکسیژن بیشتری وجود دارد اما نکته اساسی تر این است که در هوای آزاد منو اکسید کربن وجود ندارد و درواقع بحث ما در رابطه با مسمومیت با گاز منو اکسید کربن کمبود اکسیژن نیست بلکه وجود زیاد منو اکسید کربن است .

در داخل خون ما درواقع گلبولهای قرمزی هست و در داخل گلبولهای قرمز هموگلوبین است که کار انتقال اکسیژن را انجام می دهد یعنی اکسیژن به هموگلوبین می چسبد و از طریق خون منتقل می شود . حالا ظرفیت توانایی اتصال منو اکسید کربن به هموگلوبین حدود 200 برابر بیشتر از اکسیژن است یعنی به محض اینکه ما منو اکسید کربن را تنفس کنیم بلافاصله به هموگلوبین های ما می چسبد و این مسئله باعث می شود که درواقع کار انتقال اکسیژن انجام نشود . و تبلیغاتی درباره بخاری هایی که بدون دودکش هستند انجام می شود درواقع این بخاری ها به منو اکسید کربن حساس نیستند و ممکن است منو اکسید کربن زیاد شود و دستگاه متوجه نشود و فرد دچار مسمومیت شود .

در بحث پیشگیری باید خیلی دقت شود ، هر وسیله گرمایشی که در خانه استفاده می شود ، حتما باید دودکشی داشته باشد که منو اکسید کربن را از محیط خارج بکند . خصوصا در منازل اهمیت پیدا می کند و در مغازه ها این مسئله اهمیت کمتری دارد چون رفت و آمد زیاد است و مرتبا تهویه صورت می گیرد و در منزل باید هر وسیله گرمایشی که استفاده می شود خروجی گاز داشته باشد و کنترل کنیم که این خروجی مسدود نباشد که بحث پر اهمیتی است که می تواند مشکل ایجاد بکند .

اگر هم قرار است موتری را گرم بکنند قبل از روشن کردن وسیله، در پارکینگ را باز کنند و بعد موتر را روشن و گرم بکنند که دچار مسمومیت نشوند .

Add comment


Security code
Refresh