سه شنبه, 07 جدی 1389 11:55

مسمومیت با گاز منو اکسید کربن

کارشناس برنامه : دکتر رحمت الله سروری

گاز منو اکسید کربن یا کربن منواکسید که درواقع در کتابهای جدید روی کربن منواکسید خیلی اصرار می کنند با توجه به شرایطی که در نامگذاری وجود دارد گازی است که به دنبال سوختن ایجاد می شود . یعنی ما تقریباً می توانیم بگوییم که هر نوع سوختنی به درجات مختلف بسته به وضعیت سوختن گازی ایجاد می کند به نام کربن منواکسید . این می تواند در بخاریهای گازی یا نفت سوز باشد خصوصاً وقتی که سوختن ناقص انجام شود ، تولید شود ، زغالهایی که در منقل های صندلی ها استفاده می شود خصوصاً باز اگر اکسیژن به اندازه کافی نباشد که طبیعتاً در زیر صندلی اکسیژن به اندازه کافی نیست و سوختن ناقص معمولاً ایجاد می شود و این گاز را تولید می کند . اجاقهای خوراک پزی این گاز را تولید می کند خصوصاً اگر بد کار کند و آبگرمکن ها هم همین طور هستند . وسایل نقلیه هم همین مسائل را دارد یعنی چه موتر باشد و چه وسیه نقلیه دیگر گازی را ایجاد می کنند به نام منواکسید کربن یا کربن منواکسید . مشکلی که این گاز ایجاد می کند این است که ما در داخل خونمان بخشی داریم به نام سلولهای سرخ یا گلبول های قرمز که این خود گلبول قرمز یک بخشی دارد به نام هموگلوبین . کار هموگلوبین این است که گازهای تنفسی را جا به جا می کند و اکسیژن را می برد به بافتهای ما و از آن طرف کربن دی اکسید را بر می گرداند به ریه و ما از طریق تنفس بر می گردانیم به فضا . کربن منواکسید یک میل ترکیبی بسیار شدید با هموگلوبین دارد یعنی این که میل ترکیبی اش تقریباً چیزی حدود 200 برابر بیشتر از اکسیژن است یعنی وقتی که کربن منو اکسید وارد خون ما می شود تقریباً ظرفیت هموگلوبین ها را تماماً کربن منواکسید اشغال می کند به خاطر این که شدیداً میل ترکیبی دارد و از طرفی هم جدا نمی شود وقتی ترکیب می شود با هموگلوبین . یعنی نتیجه و فرایند نهایی کار این می شود که انتقال اکسیژن در داخل خون ما بشدت دچار اختلال می شود و خصوصاً اگر اکسیژن در دسترس هم کم باشد یعنی به اندازه کافی در محیط ما اکسیژن وجود نداشته باشد که از طریق وارد بدن ما شود به شدت افراد دچار کمبود اکسیژن می شوند و این کمبود اکسیژن خودش می تواند باعث مرگ شود و در مواد خفیف تر علائم و عوارض بالینی ایجاد کند .

طبیعتاً منواکسید کربن به دنبال سوختها ایجاد می شود . صندلی هایی که استفاده می شود طبیعتاً اینها بسیار می تواند شرایط خطرناکی را ایجاد کند . خصوصاً ما در واقع یکی دو گروه داریم که اینها را به عنوان گروههای در معرض خطر یا پر خطر می شناسیم . کودکان و سالمندان و خانمهای باردار سه گروهی هستند که به شدت می توانند در معرض خطر قرار بگیرند و درواقع راحت تر دچار مشکل شوند . ما عمدتاً هم همین دو سه گروه را در استفاده از این صندلیها خیلی زیاد می بینیم و درواقع آن شیطنت هایی را هم که در ارتباط با اطفال است وضعیت را می تواند بدتر کند و طبیعی است که اطرافیان باید مراقبت بیشتری نسبت به اطفال و سالمندان داشته باشند .

در مراحل اولیه بدنبال قرار گرفتن در معرض کربن منواکسید سر درد ایجاد می شود که همراه با سنگینی است یعنی افراد عمدتاً می گویند که سرم سنگین شده و درد می کند و خواب آلودگی ممکن است ایجاد شود و افراد مرتباً خمیازه بکشند و احساس کسلی و خستگی بکنند . اینها درواقع علائم بالینی است که در مراحل اولیه ایجاد می شود و اگر افراد نسبت به علائم بالینی آگاهی داشته باشند و در همین مرحله پیشگیری کنند مشکلات بسیار کمتر خواهد بود . بدنبال این مساله طبیعتاً مقداری گیجی ایجاد می شود ، تهوع و استفراغ ایجاد می شود و ممکن است یک سوزش شدید در ناحیه چشم و گلو ایجاد شود که البته به دنبال گیجی که وجود دارد ممکن است که افراد خیلی توجه نکنند . اینها مراحلی است که هر چه زمان بیشتر می شود و میزان کربن منواکسید در محیط تنفسی ما بیشتر می شود این علائم ایجاد می شود . به دنبالش ممکن است دردهای خیلی شدید قفسه سینه ایجاد شود حتی تشنج ایجاد شود . کاهش هوشیاری و به دنبال آن کما و مرگ هم بدنبال این مسائل درواقع مرحله به مرحله ایجاد خواهد شد .

علائم بالینی که اشاره شد در شرایطی است که فرد بیدار باشد و هوشیاری داشته باشد و اینها را درک کند و در خواب وقتی ایجاد می شود متاسفانه رو به پیشرفت است و حتی اگر افراد در مراحلی هم بیدار شوند به خاطر این که اکسیژن رسانی به مغز اینها به اندازه کافی ایجاد نمی شود درواقع توان بلند شدن را هم ندارند و آرام آرام به سمت مرگ پیش می روند . اینها علائم بالینی و عمده ای است که در ارتباط با این مشکلات داریم و باید دقت شود .

اولین کاری که باید دربرخورد با مسمومین انجام می شود این است که اینها را به هوای آزاد منتقل کنیم به خاطر این که اکسیژن رسانی بهتری انجام شود . اگر لباسهای تنگ دارد خصوصاً لباسهایی که یقه تنگی داشته باشد که کار تنفس را دچار مشکل کند حتماً باید اینها را باز کنیم . دقت شود که راههای هوایی باز باشد یعنی داخل دهان چیزی نباشد و زبان مانع درواقع عبور و مرور هوا از طریق دهان نشده باشد . بحث دیگر این است که ما حتماً باید اینها را به مراکز درمانی برسانیم و در مسیر یا در فاصله ای که قرار است به مراکز درمانی رسانده شود اگر کپسول های اکسیژن وجود دارد حتماً به اینها اکسیژن دهیم که بسیار می تواند کمک کند . از تجمع به دور فردی که دچار مسمومیت است به شدت باید خودداری کنیم به خاطر این که ما اکسیژن دهی را به این فرد دچار مشکل می کنیم . اینها کارهای عمده است که ما در برخورد با مسمومین باید انجام دهیم . رساندن به مراکز درمانی بسیار پر اهمیت است به این دلیل که گاهی مسمومیت با منواکسید کربن عوارض قلبی جدی ایجاد می کند که در صورتی که اینها به مراکز درمانی رسانده شود می شود درواقع از این عوارض پیشگیری کرد یا صدمات مغزی جدی ایجاد می کند که باز هم در واقع ما می توانیم از این مسائل پیشگیری کنیم .

در عوارض، آسیبهای قلبی و عروقی از عوارض جدی است که وجود دارد . مشکلات عصبی و روانی از مشکلاتی است که می تواند بصورت جدی وجود داشته باشد . کاهش ضریب هوشی و کاهش یادگیری در طولانی مدت می تواند وجود داشته باشد یعنی فرض کنید کودکی که در معرض منواکسید کربن قرار می گیرد و دچار مسمومیت می شود بسته به درجات آسیبی که به مغزش وارد می شود اینها کاهش ضریب هوشی پیدا می کنند و طبیعتاً در زمانی که اینها به مکتب می روند یادگیری خوبی ندارند و کل زندگی اینها تحت تاثیر قرار می گیرد به خاطر یک بی احتیاطی .

توصیه ما برای افرادی که موترهای خود را در گاراژها روشن می کنند این است که در پارکینگ را باز کنند و بعد ماشین را روشن کنند و این مساله بسیار کمک می کند که شانس مسمومیت کاهش پیدا کند و اطفال نباید در آن محیط حضور داشته باشند که وضعیت برای اینها بدتر می شود . تاکید می کنم روی این که هر نوع سوختی همراه با تولید منواکسید کربن خواهد بود . در بخاری ها باید خیلی دقت کنیم . اولاً خیلی دقت کنیم که دودکشی که وجود دارد باز باشد و ثانیاً درواقع هیچ راه ارتباطی بین دودکش و محیط منزل وجود نداشته باشد و بسیاری از مواقع دیده می شود که درواقع درست محل اتصال دودکش با لوله بخاری خوب کیپ نمی شود و افراد توجه نمی کنند و بخشی از منواکسید کربن بر می گردد به داخل منزل و اگر هم عوارض جدی ایجاد نکند در طولانی مدت می تواند افراد را دچار کم خونی بکند و اینها عوارض ناشی از کم خونی را داشته باشند .

 

Add comment


Security code
Refresh