چهارشنبه, 27 دلو 1389 19:22

نقش مواد معدنی در بدن ( 5 )

کارشناس : داکتر رحمت الله سروری

امروز درباره سدیم صحبت می کنیم که یکی دیگر از مواد معدنی مورد نیاز بدن است که بسیار مهم و حیاتی است . شاید ما شکل سدیم را در زندگی روزمره مان در نمک ببینیم . درواقع بخش عمده ای از سدیم ورودی و داخل بدن ما همان چیزی است که ما بعنوان نمک طعام می شناسیم و کاملا استفاده می کنیم و سدیم مورد نیاز بدن مان را تامین می کنیم . چند کار خیلی مهم است که سدیم در داخل بدن ما انجام می دهد . درواقع اساس ماجرا در کاربرد سدیم در بدن ، نقشی است که در سیستم عصبی ما دارد . یعنی کارکرد سیستم عصبی ما به شکلی است که باید امواجی عصبی در داخل سیستم عصبی ایجاد شود و در طول مسیر عصبی هدایت شوند ، تا ما انقباض عضلات یا کارکرد عضلات را در داخل بدن داشته باشیم یا در انتقال پیام ها به داخل مغز و برگشت پیامها به سیستم عضلانی ما ، این مساله بسیار زیاد نقش دارد و عدم حضور سدیم امکان پذیر نیست طبیعتا انقباض عضلات و کارکرد عضلات بدنبال هدایت امواج عصبی بود که نقش مهمی دارد .

سدیم تا حد زیادی آب بدن را تنظیم می کند . یعنی اجازه نمی دهد که بدن ما بدنبال مصرف زیاد آب دچار ورم شود یا اجازه نمی دهد که بدن ما شدیدا دچار کم آبی شود چون در داخل بدن رفلکس هایی تحریک می شود که در صورتیکه آب بدن کم باشد ، مکانیسم تشنگی تحریک می شود که سدیم در این کار بسیار نقش دارد و در صورتیکه آب بدن اضافه باشد از طریق ادرار دفع می شود یعنی در دفع ادرار هم سدیم یک نقش کلیدی دارد تا آب اضافی بدن را دفع می کند .
ما بحثی در داخل مایعات بدن داریم به نام PH یا تنظیم اسید و باز تنظیم PH یا اسید و باز بدن در داخل بدن بسیار کلیدی است و حتی جابجا شدن در حد یک دهم ، دو دهم واحد می تواند بشدت ما را دچار مخاطره و مشکل کند و اگر زیادتر شود حتی باعث مرگ می شود . سدیم در این زمینه بسیار نقش دارد .
نقش دیگر سدیم این است که در جذب قندهای ساده و اسیدهای آمینه که پیش ساز مواد نشاسته ای و مواد پروتئینی در داخل بدن ما است بسیار کمک می کند . ما یک بحث کلی داریم در ارتباط با ریزمغذی ها که مواد معدنی هم بخشی از این مواد است . تقریبا می توانیم بگوییم در ارتباط با اکثر ریزمغذی ها ، ما مسمومیت هم داریم . یعنی وقتی میزان ریزمغذی ها در داخل بدن ما زیاد شود ، بدن ما واکنش نشان می دهد . در ارتباط با سدیم هم ، ما بحثی مشابه این را داریم . میزان مورد نیاز سدیم برای بدن ما در طول شبانه روز حدود 200 میلی گرم است . آن چیزی که ما به شکل طبیعی از طریق غذا دریافت می کنیم ، نمکی که داخل غذا می زنیم و نمکی که سر سفره می آوریم و سدیمی که خود غذاها دارد ، یک چیزی بین 7 تا 11 گرم در روز است که بصورت خالص حدود 4 گرم آن جذب می شود یعنی میزان ورودی سدیمی که در داخل بدن ما است نسبت به چیزی که ما نیاز داریم ، بسیار بالاست چیزی نزدیک به 15 تا 20 برابر . پس این مساله می تواند برای ما مشکل ایجاد کند بخاطر همین است که تقریبا در اکثر برنامه های بهداشتی وقتی صحبت از سدیم و نمک می شود گفته می شود که نمک نخورید یا کم بخورید بخاطر اینکه میزان ورودی آن به داخل بدن ما خیلی زیاد است و ما کمبود نمک را در شرایط طبیعی نداریم مگر در شرایط و حالاتی خاص .
همانطور که گفتیم ما در شرایط طبیعی دچار کمبود سدیم نخواهیم شد ، زمانی دچار کمبود سدیم در داخل بدن می شویم که میزان دفع آب از بدن خیلی زیاد باشد . در چند شرایط است که این مشکل ممکن است بوجود می آید :

یکی از آنها در ورزشکاران است . ورزشکارانی که در هوای گرم ورزش می کنند و میزان تعریق در آنها خیلی بالاست . یکی از مشکلاتی که در این افراد ممکن است پیش می آید کمبود سدیم در داخل بدن خواهد بود که این کمبود سدیم می تواند ضعف ، خستگی و حتی گرفتگی های عضلانی را برای این افراد ایجاد کند .

گروه دوم کارگرانی هستند که کارهای بدنی در هوای گرم انجام می دهند . گروه شایع تر که ما در درمان آنها خیلی زیاد روی بحث سدیم تاکید داریم افرادی هستند که دچار بیماری می شوند و خصوصا این بیماری خودش را به شکل اسهال و استفراغ نشان می دهد مثلا بیماری های گوارشی میزان زیادی سدیم دفع می کنند و اگر ما روی ترکیب سرم هایی که به این افراد داده می شود چه سرم خوراکی و چه سرمی که به شکل تزریقی برای این افراد تجویز می شود دقت کنیم می بینیم که میزان زیادی سدیم در این سرمها وجود دارد .
یا در فصل تابستان وقتی طرز تهیه ORS را آموزش می دهیم ، می گوییم که هم از قند یا شکر استفاده می شود و هم از نمک . این امر بخاطر این است که در این شرایط خاص از طریق اسهال و از طریق استفراغ میزان زیادی سدیم از بدن دفع می شود و اگر افراد برای تامین آب بدن شان که آب هم دفع شده است صرفا از آب معمولی استفاده کنند بدون حضور سدیم این افراد درواقع دچار کمبود سدیم در داخل مایعات بدن شان خواهند شد و طبیعتا در هدایت امواج عصبی و در کارکرد عضلات مشکلاتی را برایشان بوجود می آورد و ضعف و خستگی و بی حالی از عوارضی است که به خاطر این مساله در این افراد بوجود می آید .
سوال : چه غذاهایی ممکن است دارای سدیم باشند ؟
در ارتباط با مواد غذایی باید بگویم که در گوشت میزانی سدیم وجود دارد که به افرادی که دچار کمبود سدیم هستند می تواند کمک کند . همچنین سبزیجات هم سطحی از سدیم را دارند و وارد بدن ما خواهند شد ضمن اینکه ورودی اصلی داخل بدن ما بخاطر سدیم ، نمک است ، نمک طعامی که به غذا اضافه می شود . نان دارد و سر سفره ما آنرا استفاده می کنیم . در ارتباط با افزایش سدیم در داخل بدن و بالا بودن آن ، بحث فشار خون را داریم یعنی ارتباط بین فشار خون و بین سدیم بالا در داخل بدن کاملا شناخته شده است و حتی توصیه می شود که میزان ورودی سدیم داخل بدن اطفال را از طریق نمک طعام کنترل کنید که ممکن است در سنین پایین دچار بالابودن فشار خون شوند .

همچنین ما باید دقت کنیم غذاهای آماده که ما بعنوان فست فود می شناسیم ، میزان سدیم بسیاز زیادی دارند و می توانند در افرادی که دچار فشار خون هستند و حتی در افراد معمولی وقتی خیلی زیاد استفاده می شود ، علاوه بر مشکلاتی که در سیستم قلبی و عروقی ایجاد می کند بالارفتن فشار خون از عوارض آن باشد . سوسیس ، کالباس یا بعضی از غذاهای آماده دیگری که وجود دارد و غذاهای کنسروی ، می توانند به لحاظ بالابودن میزان سدیم برای ما مشکل ساز باشند .

سدیم نقش های بسیار کلیدی و مهمی در سیستم عصبی ، سیستم عضلانی ، تنظیم آب بدن ، تنظیم PH بدن دارد . میزان ورودی سدیم معمولا در داخل بدن ما بالاست . بالا بودن سدیم می تواند برای افراد فشار خون ایجاد کند و آنها را دچار مشکل کند .
از مصرف غذاهای آماده بشدت پرهیز کنیم چون سلامت ما را در ابعاد مختلف به خطر می اندازد که یک بعد آن بالارفتن فشار خون خواهد بود ، گوشت و سبزیجات بصورت منظم و مرتب در رژیم غذایی روزانه ما وجود داشته باشد .

Add comment


Security code
Refresh