این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
سه شنبه, 31 حمل 1395 17:49

محمد، خورشید فروزان هدایت(4)

 

 

 

مهمترین شاخصه و ارمغان رسول گرامی اسلام برای بشر، خدا محوری در زندگی و اعتقاد به توحید است. اعتقاد به توحید از ارکان ایدئولوژی اسلام و رکن اصلی آن محسوب می شود ولی این اعتقاد آن گاه اصالت خود را نشان می دهد که بتواند تحولی بنیادین در رفتار ورویکرد های فردی و اجتماعی بوجود آورد. اولین تاثیر فردی خدا باوری آن است که به انسان هویتی یکپارچه می بخشد و از تجزیه شخصیت انسان جلوگیری می کند. به عبارت روشن تر، کسی که به خدای یگانه اعتقادی عمیق، آگاهانه و راستین دارد تنها تحت تاثیر اراده وخواسته های حکیمانه او قرار می گیرد و از تاثیر گذاری خدایان و معبود ها و اربابان متعدد، دوری می جوید. در یک مسیر و به سوی یک هدف حرکت می کند و از وجود خود شخصیت واحدی می سازد. سخن منطق و روشنگری حضرت یوسف (ع) بیانگر همین واقعیت است که در قرآن فرمود: "آیا اربابان گوناگون و متعدد بهتر است یاخدای بسیارچیره دست؟" (یوسف: 39) 
اقبال، شاعر پاکستانی در این باره می سراید: 
هر که پیمان با هوالموجود بست 
گردنش از قید هر معبود رست 


تاثیر دیگر اعتقاد به خدای یگانه ای که تمام پدیده های هستی تحت قدرت و اراده نفوذ ناپذیر او هستند، رهایی از بی هدفی و پوچ گرایی است. وقتی انسان ایمان دارد که خدای حکیم و دانا جهان را بی هدف نیافریده است، هیچ گاه در پرتگاه بی هدفی سقوط نمی کند. او همواره این گونه زمزمه می کند: "پروردگارا، تو این جهان را باطل و بی هدف نیافریدی."(آل عمران – 191)


از دیگر آثار مهم و فردی خدا باوری - آرامش روحی و روانی است. زندگی تمام انسان ها، بطور طبیعی در معرض خطرها و آسیب های فراوان است و با دغدغه ها و بحران های فکری و روحی مواجه است. او پیوسته به دنبال پناهگاه و کانون مطئمنی می گردد تا آرامش پیدا کند. قرآن، انتخاب هر پناهگاهی غیر خدا را به خانه عنکبوتی تشبیه می کند که سست ترین خانه هاست که با کوچکترین ضربه ای درهم فرو می ریزد. (عنکبوت:41) اما کسانی که به خدا، باوری راستین دارند برای آن که به ساحل آرامش برسند در دژ مستحکم و نفوذ ناپذیر الهی وارد می شوند. دژی که استوارترین و مطئمن ترین پناهگاه است. قرآن در ترسیم آرامش روحی و روانی خدا باورانی که در پناه امن الهی بسر می برند، می فرماید: "آگاه باشید؛ همانا اولیای الهی، نه ترس و هراسی دارند و نه حزن واندوهی." (یونس: 62)


ایجاد روحیه امید، نشاط و پویایی نیز از آثار فردی توحید است. فردی که در پرتو اعتقاد به خدای یگانه، انسان و جهان را هدف دار می داند، در زیر سلطه مظاهر قدرت، ثروت و شهوت، زندگی را سپری نمی کند و شخصیت خود را قربانی منافع زود گذر دنیا نمی کند. او با امید به الطاف بیکران الهی بسوی آینده ای روشن و سرشار از موفقیت حرکت می کند. قرآن در این راستا می فرماید: "هر مرد یا زنی که کار شایسته ای انجام دهد درحالی که (به خدا) ایمان دارد بدون تردید به او زندگی پاک (و سالم ) و حیات حقیقی می بخشیم. و پاداش تلاش های او را به بهترین شکل ممکن جبران می نماییم."( نحل: 97)


اعتقاد به توحید و یگانگی پروردگار، گذشته از آثار فردی، نتایج درخشان وحیات بخشی در عرصه های مختلف اجتماعی دارد. برجسته ترین دستاورد اجتماعی اعتقاد به خدا، تشکیل جامعه توحیدی است. جامعه ای که زیر بنای تمام رویکردها و فراز و فرودهای آن، اصل خدا محوری است و هر اقدام و حرکتی در آن با انگیزه های خالصانه الهی صورت می گیرد. خدای بزرگ الگو و شیوه رفتاری پیامبر اسلام (ص) را بعنوان یک نمونه عینی و عملی مطرح ساخته و به او فرمان می دهد که: "بگو؛ همانا نماز و عبادات من و زندگی و مرگ من - همه برای خدا، پروردگار جهانیان است." (انعام: 162)


در جامعه توحیدی حق حاکمیت و قانونگذاری اختصاص به خداوند دارد و تحقق آن را به انسان های صالحی می سپارد که جز اجرای فرامین الهی انگیزه و هدف دیگری ندارند. در این نظام دیگر از فاصله های طبقاتی - تبعیض های ظالمانه و استثمار انسانها نشانه ای نیست و عدالت اجتماعی پایه و اساس و محور تمام رویکردهای فردی و اجتماعی است. رسول گرامی اسلام (ص) به اندازه ای به این اصل پایبند بود که وقتی در میان جمعی از یارانش می نشست، حتی نگاه کردن به آنها را مساوات تقسیم می کرد تا کرامت آنان را به طور یکسان حفظ کرده باشد. (بحار،ج 16 ص 280)


در بیش تر نظام های اجتماعی و سیاسی، اکثر کسانی که پا در عرصه فعالیت های مختلف می گذارند، هدفشان تامین منافع، و تثبیت موقعیت خویش و وابستگان دور و نزدیکشان می باشد. البته بسیاری از آنها در عرصه رقابت های انتخاباتی و ربودن گوی سبقت از رقیبان خود، تظاهر به حفظ منافع مردم می کنند و با شعارهای فربینده، به دفاع از حقوق آنان برمی خیزند ولی همین که بر کرسی قدرت تکیه می زنند، همه چیز را فراموش می کنند و باتمام توان در صدد ثروت اندوزی برمی آیند. ولی در نظام توحیدی، که با رهبری انبیاء برپا می شود، چون قیام آنان با انگیزه الهی آغاز می شود، نه تنها تحت تاثیر جاذبه های پر زرق و برق دنیا قرار نمی گیرند، بلکه هیچ گونه انتظار مادی از رسالت خود و تشکیل حاکمیت توحیدی ندارند. قرآن در طی آیات فراوان با بیان این واقعیت در مورد تمام سلسله انبیاء و بطور مستقیم به رسول گرامی اسلام چنین فرمان می دهد: "بگو، من برای انجام رسالتم از شما هیچ اجر و پاداشی نمی خواهم ..... (انعام: 90)

پیامبر (ص) در آیه ای دیگر، هدف خود را هدایت کسانی معرفی می کند که می خواهند به سوی پروردگارشان راهی بیابند و در صراط مستقیم الهی زندگی را سپری سازند. اصولاً پیامبران الهی برای آن که پایه های اعتقادی کسانی را که در نظام توحیدی بسر می برند، مستحکم سازند و از سقوط آنها در پرتگاه تردیدها و تزلزل ها جلوگیری کنند، هم از بعد نظری به طرح باورهای توحیدی می پرداختند و هم در بعد عملی هدایت های لازم را مطرح و مورد تاکید قرار می دادند. هدف آنان این بود که میان توحید نظری و عملی پیوندی ناگستنی بوجود آورند. به همین جهت، رسول گرامی اسلام (ص) برای تحکیم بنیان های اعتقادی خدا باوری، به هر دو بعد، بویژه توحید عملی، توجه جدی داشتند.


پیامبر با الهام گیری از قرآن در بعد توحید نظری، پیوسته از انسان ها می خواستند که در نظام شگفت انگیز جهان آفرینش و اسرار هستی بیاندیشند و از رهگذر تفکر در تدبیر، نظم و اداره پدیده های کوچک و بزرگ زمینی و آسمانی به وجود پروردگار اعتراف نمایند. این حقیقتی انکارناپذیر است که تنها یک خدا بر مدیریت هستی حاکمیت داشته، و تمام فعل و انفعالات و فراز و فرود های جهان، به اراده و قدرت حکیمانه و زوال ناپذیر او بستگی دارد، و اگر نازی کند، درهم فرو ریزند قالب ها / 

یکتا پرستان پس از آن که از طریق توحید نظری، به خدا ایمانی آگاهانه و راسخ وعمیق پیدا کردند باید در عرصه عمل نیز، به این اعتقاد عینیت خارجی بخشند و نشان دهند که از ایمانی راستین برخوردارند. قرآن برای تحقق این هدف به پیامبر عالیقدر اسلام اعلام می دارد که: "بگو، عمل کنید، خدا و فرستاده او و مومنان اعمال شما را می نگرند و به زودی به سوی کسی باز می گردید که پنهان و آشکار را می داند و شما را به آن چه می کردید، آگاه می سازد."(توبه: 105) 

امروزه پیشرفته ترین سیستم ها و تکنیک های اطلاعاتی جهان، می توانند رویکرد ها واعمال ظاهری انسان ها را رصد و شناسایی کنند ولی امکان نفوذ به لایه های پنهان روحی و فکری را ندارند. هیچ گاه نمی توانند به انگیزه های باطنی و درونی انسان ها آگاهی پیدا کنند به همین جهت بسیاری از رفتارها قابل پیش بینی نیست تا زمانی که بروز و ظهور خارجی پیدا کنند. اما خدایی که زمام اداره تمام هستی را برعهده دارد، در تمام مکان ها و زمان ها ناظر بر اعمال ماست و نه تنها هیچ چیز از دید او پنهان نیست بلکه بر تمام خطورات فکری وانگیزه های درونی ما اشراف دارد. همین مقوله، مسئولیت های عملی موحدان را بسیار سنگین می کند و آنان وظیفه دارند تمام بایدها و نباید های الهی را بدون کوچکترین کم و کاست اجرا نمایند. قرآن در این راستا می فرماید: ".....آن چه را پیامبر (فرمان می دهد) بپذیرید و (بدان عمل کنید) و از آن چه بازمی دارد دوری کنید و آن را رها سازید." (حشر: 7)

لازم به یاد آوری است که اوامر و نوامی الهی تمام اعمال و رفتارهای فردی و اجتماعی انسان را در تمام زمینه های عقیدتی، عبادی، اخلاقی، اقتصادی، فرهنگی و غیره در بر می گیرد و کسی که به یگانگی خدا اعتقاد دارد، باید در تمام عرصه ها اعمال خود را خالصانه و برای رضای خدا انجام دهد. یکی از لغزشگاه های انسان و پویندگان طریق توحید، زمانی است که در برابر حاکمان و زمامداران قدرتمند قرار گیرند. بسیاری از افراد به دلیل عدم توجه به قدرت حقیقی و زوال ناپذیر الهی، مرعوب آنان می گردند و از خود تزلزل نشان می دهند، مگر کسانی که اعتقاد به توحید، تحولی بنیادین در روح و روان آنها ایجاد نماید که در این صورت نه تنها در برابر قدرت گونه های تاریخ از خود هیچ گونه ضعف و سستی نشان نمی دهند، بلکه با ایستادگی در برابر آنان، به توحید عملی تجسمی عینی می بخشند. محمد (ص) با ایمان و عمل راسخ و بی نظیرخود، مسلمانان را در بعد نظری و عملی در مدار توحید گرد آورد و به آنها عزت و عظمت بخشید. 

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید