این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
سه شنبه, 14 ثور 1395 16:29

محمد(ص)؛ خورشید فروزان هدایت(7)

 

 

 

یکی از ارکان جهان بینی توحیدی، در فرهنگ اصیل اسلامی، توحید در عبادت و اطاعت است. به عبارت دیگر انسان یکتاپرست، بر مبنای برنامه های هدایتی رسول خدا (ص) باید به عبادت خدا بپردازد و تنها از کسانی اطاعت کند که خدا اطاعت کردن آنان را تایید کرده است. توحید در عبادت از آن چنان اهمیتی برخوردار است که تمام طوایف اسلامی برآن اتفاق نظر دارند و هیچ مسلمان یکتاپرستی آن را انکار نمی کند. در اینجا سوالی که طرح آن ضروری است، این است که مفهوم عبادت چیست؟ "عبادت خضوع عملی، لفظی و یا زبانی است، در برابر کسی که او را خدا و یا مبداء کارهای خدایی بدانیم. هرنوع اقدامی که از چنین نگاه و احساسی سرچشمه بگیرد و حاکی از یک نوع سرسپردگی باشد، عبادت محسوب می شود.
برخی دیگر از صاحب نظران عبادت را این گونه تعریف کرده اند: "عبادت و پرستش از احساس بندگی سرچشمه می گیرد و حقیقت بندگی هم جزاین نیست که انسان خدا را مالک هستی، مرگ و زندگی و عزت و ذلت خود بداند. با چنین چشم انداز و نگرش، کسی که پا در فضای عبادت خالصانه الهی می گذارد، با دنیایی از زیبایی و خیر آشنا می شود و انس می گیرد که قابل تصور نیست." دنیای عبادت "آکنده از لذت است. لذتی که با لذت های زودگذر و فناپذیر مادی قابل مقایسه نیست. دنیای عبادت سرشار از جنبش و جوشش و سیر و سفر معنوی است. دنیای عبادت شب و روز ندارد زیرا همه روشنایی است. تیرگی و اندوه وکدورت ندارد. یکسره صفا و خلوص است."(برگرفته از سیری در نهج البلاغه ص 88")


رسول گرامی اسلام (ص) که مظهر تمام نمای عبودیت الهی بود و فریاد و سکوت، جنگ و صلح، و تمام لحظه های زندگیش سرشار از یاد خدا بود، در مقام ارزیابی انسان ها، برترین امتیاز را به کسی می دهد که در فضای عبادت ساحت قدس الهی، حضو پررنگ تری دارد. آن حضرت در ترسیم سیمای روحی و عملی و جایگاه انسان ها، این گونه سخن می گوید: "برترین مردم کسی است که به عبادت عشق ورزیده، و همانند عاشق دلباخته آن را در آغوش کشد، از صمیم دل بدان ابراز علاقه کند و آن را تجسم عینی و عملی ببخشد و تمام وجود خدا را در اختیار آن قرار دهد. در پرتو چنین فضای معنوی و ملکوتی هیچ گونه نگرانی ندارد که دنیایش توام با سختی ها باشد، یا به آسانی وراحتی سپری کند .(الکافی ج 2، ص 83)
علی (ع ) که تربیت یافته رسول خداست و از آغاز وحی، تا آخرین لحظه حیات پیامبر، شاهد عشق و صف ناپدیر و عارفانه آن حضرت به ساحت ربوبی پروردگار بوده است، در شرح حالات و مقامات و کرامت هایی که برای اهل معنا، در سایه عبادت رخ می دهد توصیف شگفت آوری دارد و می فرماید: "فرشتگان آنان را در میان گرفته اند، آرامش برایشان فرود آمده است، درهای ملکوت به روی آنها گشوده و جایگاه الطاف بی پایان الهی برایشان آماده گشته است. خدای بلند مرتبه، به مقام و درجه آنان که به وسیله بندگی به دست آورده اند آگاه هست و عملشان را پسندیده و ستوده است. آنگاه که خدا را می خوانند، بوی عطر آگین بخشش و گذشت الهی را حس می کنند و کنار رفتن پرده های تیره و تاریک گناه را مشاهده می کنند." (نهج البلاغه - خ )


گذشته از دستاوردهای بزرگ معنوی عبادت، کسانی که در فضای ملکوتی عبادت وارد می شوند، از مزایای مادی و دنیوی آن نیز بهره می برند. ایجاد روحیه غنا و بی نیازی از دیگران، برخورداری از امنیت روحی و روانی، عزت نفس، حفظ شخصیت، افزایش روزی، طول عمر و همانند این موارد، از جمله آثاری است که انسان عابد و خداپرست، آنها را در زندگی خود تجربه می کند. رسول خدا (ص) به نقل از ذات اقدس الهی، دراین زمینه اینگونه می فرماید: "پروردگارتان می فرماید: ای فرزند آدم، خود را برای عبادت من فارغ گردان تا دلت را سرشار از بی نیازی کنم و دستانت را از روزی آکنده سازم .
باتوجه به این آموزه های ارزشمند وعبادی، رسول گرامی اسلام (ص ) تحول عظیمی درعرصه دنیای عبادت ایجاد نمود و جهش بزرگی دراندیشه ها، در جهت عمق و وسعت و لطف و زیبایی بوجود آورد . اسلام از مردمی که بت یا انسان و یا آتش را می پرستیدند و براثر کوتاهی فکر پیکر های ساخته دست خود را معبود خود قرار می دادند و برخی از آنها خدای لایزال را درحد پدر یک انسان تنزل می دادند، و یا پدر و پسر را یکی می دانستند، انسان هایی ساخت که توانستند مجردترین معانی و رقیق ترین اندیشه ها و افکار را در اعماق وجود خود جای دهند.
******************

تحول دیگری که در پرتو تعالیم اسلام ناب محمد (ص) در دنیای عبادت به وجود آمد، این بود که انگیزه های پرستش خدا را از نگاه های سطحی عبور داد و به عالی ترین سطح ارتقا بخشید. درحالی که گروهی همانند تجارت پیشگان، به امید اجر و پاداش خدا را پرستش می کردند و دسته ای دیگر از ترس کیفر الهی به عبادت می پرداختند. اسلام به دور از تمام این انگیزه های محدود، افق های بلند و دوری را در برابر انسان ها گشود تا خدا را عاشقانه و عارفانه پرستش کنند و از عبادت خود نهایت لذت را ببرند. برحسب این تلقی، عبادت نردبان قرب و مواج انسان است. پرواز روح به سوی کانون نامریی هستی و پرورش استعدادهای روحی و نیروهای ملکوتی و انسانی است. با عبادت، انسان عالی ترین عکس العمل سپاسگزارانه از پدید آورنده خلقت بجا می آورد و اظهار شیفتگی و عشق خالص به خالق زیبا و متعالی هستی دارد. بدون تردید گام نهادن در چنین فضای ملکوتی نیاز به معرفت و شناخت عمیقی دارد که نقش تعیین کننده ای دررسیدن به قله های رفیع و بلند معنوی خواهد داشت. شاید بیان رسول گرامی اسلام (ص ) شاهد برهمین معنا باشد که می فرماید: "خدا را چنان عبادت کن که گویی اورا ( به چشم دل ) می بینی ، زیرا اگر تو او را نمی بینی او تو را می بیند."(کنز العمل: 525)
بطور قطع و یقین کسی که چنین احساسی دارد، و خدا را ناظر برعبادت خود می داند، هیچ گونه شباهتی به فردی که به اعمال ظاهری عبادت بسنده می کند ندارد. موضوع مهم دیگری که در زمینه عبادت قابل توجه می باشد این نکته اساسی است که در فرهنگ اسلامی، عبادت محدود به انجام فریضه ها و واجبات دینی مانند نماز و روزه نیست بلکه هرعملی که با انگیزه و هدف الهی انجام گیرد، عبادت به شمار میرود. با توجه به این نگاه، عبادت دایره وسیعی را در برمی گیرد و در تمام عرصه های فردی و اجتماعی می تواند بروز و ظهور پیدا کند. چنانکه پیامبر اسلام (ص) در روایاتی می فرماید: "نگاه مهر آمیز فرزند به پدر و مادر عبادت است ."(تخف العقول - 46)
***************************

ازجمله اهداف اساسی عبادت، به یاد خدا بودن در تمام فراز و فرودهای زندگی است؛ یادی که یاد آور مسئولیت های ما درزمینه های اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و سایر موارد باشد و موجب شود که تمام حدود و باید و نبایدهای الهی را رعایت نموده و از حریم آن تجاوز نکنیم. عبادت اختصاص به مقاطع زمانی خاصی ندارد و درتمام زمان ها می تواند یاد خدا را در وجود ما زنده نماید و در مقام عمل، تجلی و تبلور پیدا کند. بسیاری از افراد هستند که به زبان ذکرهای مقدسی را جاری می کنند، بدان امید که از پاداش آن استفاده کنند. ولی در قلب آنان نشانی از یاد خدا وجود ندارد. به همین جهت در هنگام عمل حدود الهی را نادیده می گیرند و در مسیری حرکت می کنند که با کسب رضایت پروردگار که هدف دیگر عبادت است، منافات پیدا می نماید. بنابراین ذکر و یاد خدایی ارزشمند است که حلاوت و شیرینی آن را با کام جان حس کنیم به ساحل آرامش برسیم و به اندازه ای از آن احساس نشاط و لذت نماییم که با هیچ لذتی در جهان قابل مقایسه نباشد. رسول گرامی اسلام (ص) در اهمیت ذکر و یاد خدا فرمود: "هیچ عملی نزد خداوند بلند مرتبه محبوب تر و هیچ عاملی برای نجات بنده از دام هر گناهی در دنیا و آخرت، موثرتر از ذکر خدا نیست. عرض شد حتی جنگ در راه خدا؟ فرمود: اگر یاد خدا در میان نبود دستور جنگ داده نمی شد." (کنز العمل- 3931)
گویا ارزش یاد خدا به اندازه ای است که درمحاسبات اعمال ما درفردای قیامت نیز نقش دارد. شاید به همین دلیل است که پیامبر (ص) می فرمود: "هر لحظه ای که بر فرزند آدم بگذرد و او در آن زمان به یاد خدا نباشد در روز رستاخیز برای آن هنگام افسوس می خورد." (همان - 1819)
آخرین نکته ای که درزمینه سیره عبادی رسول خدا (ص ) و پیروان راستین او ، شایان توجه است این است که تمام اعمال عبادی ما درهمه زمینه ها باید بانیت وانگیزه های خالصانه همراه باشد و تمام افکار واعمال ما رنگ و بوی الهی به خود بگیرد. رسول خدا (ص) که تمام فراز و فرودهای زندگیش به یاد خدا و برای او بود در روایتی می فرمود:
" هرگاه کاری کردی و عملی انجام دادی، آن را تنها برای خدا بجا آور، زیرا او تنها اعمال خالص بندگانش را می پذیرد ."( بهار ج 77 ص 103 )

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید