این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
چهارشنبه, 02 سرطان 1395 16:21

محمد ، خورشید فروزان هدایت (17)

 

 

 

با نگاهی کلی و اصولی به نهضت های انبیا، با این حقیقت آشنا می شویم که مهم ترین و اساسی ترین گام تحول آفرین پیامبران، انقلاب اخلاقی بود. اخلاقی که خاستگاه آن، باورهای اصیل توحیدی بود، رنگ و بوی الهی داشت و با انگیزه ها و اهدافی خدا پسندانه توام بود.

با نگاهی کلی و اصولی به نهضت های انبیا، با این حقیقت آشنا می شویم که مهم ترین و اساسی ترین گام تحول آفرین پیامبران، انقلاب اخلاقی بود. اخلاقی که خاستگاه آن، باورهای اصیل توحیدی بود، رنگ و بوی الهی داشت و با انگیزه ها و اهدافی خدا پسندانه توام بود.
"روزی رسول خدا (ص) رو به اصحاب و یاران خود کرد و فرمود:
کدامیک از دستاویزهای ایمان محکم تر است؟ 
گفتند: خدا و رسولش داناترند. بعضی از آنها پاسخ دادند: نماز، برخی جواب دادند: زکات. گروهی اظهار داشتند: روزه، دسته ای گفتند: حج و جهاد.
پیامبر فرمود: هر کدام از این ها که نام بردید، دارای فضیلت و ارزش هستند، ولی محکم ترین دستاویز ایمان: دوستی برای خدا، دشمنی برای خدا، ابراز محبت به دوستان خدا و بیزاری جستن از دشمنان خداست." (اصول کافی، باب دوستی و دشمنی برای خدا.)

در فرهنگ اسلام، رفتارهای اخلاقی، اگر با انگیزه الهی صورت نگیرد، و برای کسب محبوبیت، حفظ منافع، تثبیت موقعیت اجتماعی یا سیاسی و امثال آن باشد، کوچک ترین ارزشی ندارد. چون این گونه رفتارها، عمق و اصالت ندارند و می توان گفت: این نوع رویکردها تظاهرات اخلاقی است. در اینصورت اگر پای لبخندی در میان است، اگر ابراز علاقه و دوستی می شود و یا دست یکدیگر را بگرمی می فشارند، با کوچک ترین فراز و فرود، لبخندها به خشم، و دوستی ها بدشمنی تبدیل می شوند. ولی اگر رفتارها از یک پشتوانه اعتقادی برخوردار باشد، هیچ چیز نمی تواند بنای مستحکم دوستی ها و رابطه ها را متزلزل سازد. اخلاق مداران دیندار در مقابل بدیها، خوبی، در برابر خشم ها، مهربانی، و در صورت بروز دشمنی ها، از خود دوستی نشان می دهند تا به بنیان روابط انسانی و اخلاقی کوچک ترین خدشه ای وارد نشود. به همین جهت، رسول گرامی اسلام (ص) با انگیزه ای خالص و الهی از سوی خدای مهربان، ماموریت یافت که بدرفتاری های مخالفان و کژ اندیشی های آنان را، بگونه ای پسندیده پاسخ دهد. خداوند فرمود: "رفتارهای زشت و ناپسند آنان را، با روشی نیکوتر و زیباتر پاسخ ده و دفع کن، و ما به آن چه آنان (به ناحق) درباره تو می گویند، آگاه تریم".(مومنون: 96)
و در جایی دیگر تاکید فرمود: "نیکی با بدی یکسان نیست، ولی بدی را با آنچه نیکوتر است پاسخ ده، پس بناگاه ( خواهی دید) همان کسی که میان تو و او دشمنی بود، چون دوستی صمیمی گشته است." (فصلت - 34) 

****************
"عربی بیابانگرد وارد مدینه شد و یکسره به مسجد آمد تا مگر از رسول خدا سیم و زر بگیرد. در این زمان، رسول اکرم (ص) در میان انبوه اصحاب و یاران خود بود. او حاجت خود را اظهار کرده و عطایی خواست. پیامبر مقداری به او کمک کرد، ولی قانع نشد و آن را کم شمرد بعلاوه سخن درشت و زشتی به زبان آورد و نسبت به آن حضرت جسارت کرد. اصحاب و یاران پیامبر، سخت بر آشفته شدند و چیزی نمانده بود که به او آسیب برسانند. ولی رسول خدا مانع شد. سپس آن اعرابی را به خانه خود برد و مقداری دیگر به او کمک کرد. آن مرد عرب با دیدن زندگی بسیار ساده و بی آلایش پیامبر، تحت تاثیر زیادی قرار گرفت و از کمک رسول خدا هم قدردانی و تشکر نمود. در این هنگام رسول اکرم به او فرمود: تو دیروز سخن درشت و تندی بر زبان راندی که موجب خشم اصحاب و یاران من شد. من نگرانم آنها به توآسیبی برسانند. آیا ممکن است همین جمله تشکر آمیز را درحضور جمیعت مسلمانان بگویی تا خشم و ناراحتی آنان بر طرف شود. مرد پذیرفت. روز دیگر اعرابی به مسجد آمد درحالی که همه جمع بودند، رسول اکرم روبه آنان کرد و فرمود: این مرد اظهار می دارد که از ما راضی شده است. آیا چنین است؟ اعرابی گفت: آری، چنین است. و همان جمله تشکر آمیز را که در خلوت گفته بود تکرار کرد. یاران رسول خدا، با دیدن این صحنه خوشحال شدند و خندیدند. در این هنگام رسول خدا رو به آنان کرد و فرمود: اگر من دیروز شما را آزاد گذاشته بودم، چه بسا این اعرابی به دست شما کشته شده بود، ولی من جلوی خشم شما را گرفتم و با نرمی و ملایمت او را رام و دوست خود کردم." (کحل البصر – ص 70 )

بدون تردید، اگر انگیزه و هدف الهی در میان نباشد، نیکی کردن در مقابل بدی و در مقابل پرخاش ها، اهانت ها و جسارت ها، نرمی و انعطاف نشان دادند و از لغزش ها و اشتباهات چشم پوشی نمودن کار بسیار سختی خواهد بود. ولی کسانی که با جهان بینی توحیدی زندگی را سپری می سازند، نه تنها گذشت، و بردباری در برابر ناهنجاری های رفتار دیگران برایشان مشکل نیست، بلکه چون به رضای خداوند و جلب خشنودی او می اندیشند. براحتی از لغزش های دیگران گذشت می کنند، با رفتارهای نیکو و پسندیده، آنان را از کرده خود پشیمان و به سوی خود جذب می نمایند. خدایی که مظهر کامل و تام و تمام مهربانی ها است در ترسیم سیمای درخشان رفتاری پیامبر اسلام می فرماید:
"پس تو به لطف و رحمت الهی، نرمخو شدی، و اگر تندخو و سخت دل بودی، بی شک از گرد تو پراکنده می شدند. پس از (خطاها و لغزش های) آنان در گذر، و برایشان (از درگاه الهی) درخواست آمرزش و بخشش داشته باش."( آل عمران – 159)در همین راستا رسول خدا (ص) با الهام گیری از آموزه های وحی، به علی (ع) می فرماید: سه ویژگی از کرامت های اخلاقی است:
"با کسی که با تو قطع رابطه نمود، پیوند (دوستی) برقرار کن، به آن که تو را (از داشته های خود) محروم ساخته، بخشش و عطا کن و دربرابر آن کس که در حق تو، ظلم و ستم نموده، عفو و گذشت داشته باش." (تحف العقول)

مدارا کردن با مردم، یکی از جلوه های بارز صفات برجسته اخلاقی است. مداران کردن، یعنی انعطاف داشتن ، با مردم کنار آمدن، در برابر تندروی های آنان کوتاه آمدن و عفو و گذشت نشان دادن. مدارا کردن با مردم، به اندازه ای در پیشگاه الهی ارزشمند است که رسول اکرم (ص)می فرمود: "پروردگارم، مرا به مدارا کردن با مردم، فرمان داده است. همانگونه که به انجام واجبات امر کرده است." (اصول کافی – کتاب ایمان و کفر – باب مدارا)
در اهمیت این صفت نیکوی اخلاقی فرشته وحی، نزد پیامبر (ص) آمد و عرضه داشت: "ای محمد! پروردگارت بتو سلام می رساند و می گوید: با مردم، که مخلوق من هستند، با مدارا رفتار کن." (همان)

بدون تردید، اگر فرهنگ مدارا با مردم، بر فضای جامعه ای حاکم شود دیگر نشانه ای از بدرفتارها و ناهنجاریهای اخلاقی دیده نمی شود و افراد اززندگی خود لذت می برند. سخن رسول خدا (ص) بیانگر همین واقعیت است که می فرماید: 
"سازگاری با مردم، نصف ایمان، و مدارا کردن با آنان، نیمی از زندگی است." (همان) 
مدارا کردن در سیره پیامبر (ص) اختصاص بر انسانها ندارد بلکه از دیدگاه رسول خدا (ص) حتی نسبت به حیوانات نیز که قدرت بیان و دفاع از خود ندارند باید به مدارا رفتار نمود و انصاف را درمورد شان رعایت کرد. آن حضرت می فرمود: "خدا نرمی را دوست دارد و بوسیله آن انسان را یاری و کمک می کند. سپس فرمود: چون بر مرکب های لاغر سوار شوید، آنها را در منزلگاه خود فرود آورید (تا علوفه خورند و استراحت کنند) و اگر در مسیر حرکت خود به زمینی خشک و بی آب و علف رسیدید به سرعت از آن عبور کنید و اگر پر گیاه و سبز و خرم بود، آنها را فرود آورید، تا به چرا بپردازند." (اصول کافی باب الرفق – حدیث 12)
بنابراین، بر اساس قران و سیره پیامبر (ص) و خاندان پاک او، یک مسلمان راستین تمام رفتارهای اخلاقی خود را با انگیزه ای الهی انجام می دهد و برای جلب رضایت پروردگار بدیها را با خوبیها پاسخ می دهد. او با پیروی از الگوی اخلاقی رسول خدا (ص) با مردم مدارا می کند. زیرا بخوبی می داند که این شیوه ومنش رسول اکرم ( ص ) است .

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید