این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
پنج شنبه, 29 میزان 1389 11:15

پیرامون ارث و دیه زن در اسلام


دوستان ! یکی از مسائلی که از دیرباز مورد سوال واقع شده است این می باشد که چرا در اسلام ارث و دیه زن کمتر از مرد است . بعضی از کسانی هم که از حقیقت دین اسلام دور هستند این موضوع را وسیله ای برای مخالفت با این دین شریف قرار داده اند غافل از اینکه از دیدگاه اسلام میان زن و مرد از نظر شأن و منزلت حقیقی هیچ گونه تفاوتی وجود ندارد و بر خلاف برخی مکتب های بشری هیچ یک از این دو جنس بر دیگری برتری ندارد و هر دو بطور یکسان از گوهر انسانیت بهره مندند بلکه تنها مایه برتری هر انسان بر دیگری تقوا و عمل صالح است . قرآن کریم می فرماید : براستی گرامی ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست و در جای دیگری می فرماید هر کس که کار شایسته ای انجام دهد خواه مرد باشد یا زن در حالی که مومن است او را به حیاتی پاک زنده می داریم و پاداش ایشان را بهتر از اعمالی که انجام می دادند خواهیم داد .

بنابراین دوستان عزیز به طور قطع فلسفه برخی تفاوت های حقوقی و مالی میان زن و مرد از جمله دیه و خون بها و ارث هیچ گونه ارتباطی با قدر و منزلت این دو جنس ندارد بلکه از مصالح و واقعیت هایی حکایت دارد که شارع مقدس و حکیم بطور دقیق در نظر گرفته و در جهت سعادت فرد و جامعه انسانی تشریع کرده است .

دوستان ! پیش از پاسخ به این سوال که چرا اسلام برای مرد دیه کامل و برای زن نصف آن را مقرر داشته است و یا اینکه چرا سهم الارث زن در اسلام نصف ارث مرد است بهتر است نگاهی به حقوق مالی زن و مرد از دیدگاه اسلام بیندازیم زیرا با توجه به این مطلب فلسفه بسیاری از احکام اسلامی در این زمینه روشن می شود . اسلام به چند دلیل در مسائل مالی و اقتصادی از زن حمایت کرده است . از یک طرف به زن استقلال و آزادی کامل اقتصادی داده است و دست مرد را از مال و کار او کوتاه کرده است و از سوی دیگر با برداشتن مسئولیت تامین بودجه و مخارج خانوادگی از دوش زن او را از هر گونه اجبار و الزام برای تامین معاش معاف کرده است و مرد موظف است هزینه زندگی خود و زن و فرزندانش را تامین کند و نفقه زن بر دوش مرد است . همچنان بر مرد واجب است که مهریه زن را هرگاه که او درخواست کرد بپردازد.

گزارش :

- لطفا خودتان را معرفی کنید :

- محمد داود جعفری هستم .

- کارتان چیست ؟

- در یک مجموعه فرهنگی مشغول به کار هستم .

- در بسیاری از خانواده ها زن نان آور خانواده می باشد مخصوصاً در افغانستان که مردها بر اثر جنگ کشته و یا شهید می شوند و بالاخره نیستند و دور هستند ، آیا این تبعیض نیست که این زنان ارث کمتری می برند و یا کلاً اموالشان نصف دیده می شود ؟

- از نظر دید یک فرد عادی جامعه اگر نگاه کنیم در ظاهر قضیه شاید این طوری باشد ولی حتماً افرادی که در شریعت وارد هستند و تخصص دارند و متوجه امورات مردم هستند که این قضایا را تاکید کردند . معمولاً جامعه را با این مسائل و قانون غرب مقایسه می کنند ولی بزرگان و فقهای ما در این راستا نشستند و فکر کردند و به این نتیجه رسیدند و به نظر من هرآنچه که آنها بگویند درست است و من خودم شخصاً یک آدم مذهبی هستم و پیگیر این مسائل.

- پس فکر می کنید ارثی که زن می برد و کمتر از مرد است پایه دینی و ریشه دینی و اسلامی دارد؟

- یک بخش اصلی آن این قضیه است و بخش دیگری از این قضیه می تواند شرایط حاکم بر جامعه باشد چون در جامعه ای مثل خاورمیانه و آسیایی معمولاً سیستم طوری است که معمولا زحمت ها با مرد است و زن وظیفه خاصی ندارد به جز پخت و پز و مسائل خانه داری بنابراین روی این مسائل در نظر گرفتند. بالاخره آن مرد و پسری که فردا ارث می برد این مجبور است که یک خانواده دیگری را اداره کند بنابراین باید از نظر مالی توانایی داشته باشد ولی زن چنین وظیفه ای ندارد و همیشه متکی از نظر مالی به مرد یا کس دیگری است در این قسمت صد در صد فقهای ما نشستند و فکر کردند و ما مقلد آنها هستیم .

همراهان گرامی ! " ابن ابل اوجا" که مردی معتقد به اسلام و خدا نبود و هموراه بر اسلام ایراد می گرفت روزی گفت چرا زن بیچاره که از مرد ناتوان تر است باید از ارث یک سهم ببرد و مرد که تواناتر است دو سهم .
حضرت امام صادق ( ع ) در پاسخ او فرمودند : این از آن روست که اسلام سربازی را از عهده زن برداشته و مهر و نفقه را به نفع او بر مرد لازم شمرده است و در بعضی جنایات خطایی غیر عمدی که خویشاوندان جانی باید دیه بپردازند زن از پرداخت دیه و شرکت با دیگران در این زمینه معاف است . از این رو سهم زن در ارث از مرد کمتر شده است.

کارشناس

" برخی از غربی ها می گویند چه لزومی دارد که ما سهم زن را در ارث کمتر از مرد قرار دهیم و آنگاه این کمبود را به وسیله مهریه و نفقه جبران کنیم ؟ در پاسخ این انتقاد و این اشکال باید عرض شود که اسلام برای زن ارج و منزلت خاصی قائل است و در بسیاری از امور زنان را با مردان مساوی می داند اما در برخی از موارد تفاوتی بین زن و مرد وجود دارد و شرع مقدس اسلام این تفاوت ها را بیان داشته است از جمله ، شهادت دو زن مساوی یک مرد است و یا دیه زن نصف دیه مرد است و یا اینکه زن ارث کمتری از مرد می برد و همین موارد باعث نقد و و انتقاد غربی ها قرار گرفته است .
قبل از پاسخ دادن به این مطلب باید به چند نکته توجه شود . اولین نکته اینکه در زمانی که برای زن شأن و منزلتی قائل نبودند و دختران را زنده به گور می کردند، اسلام برای زن شأن و منزلتی انسانی همسان مرد قائل شده است. در بسیاری از موارد است که تنها شهادت زن معتبر است بنابراین این گونه نیست که حقی از زن ضایع شده باشد بلکه اسلام به عنوان یک دین کامل و جامع حقوق زن را آن گونه که شاسته زن است برایشان ارزانی داشته است . نکته دیگر اینکه شهادت حق نیست بلکه یک تکلیف است تا اینکه زن را از حقش محروم کرده باشیم و تلقی این باشد که زن از حقوقش محروم شده باشد بلکه شهادت به عنوان یک تکلیف در فرهنگ دینی ما مطرح است .
و اما در مورد دیه چون در اجتماع و خانواده مشخصاً زحمات خانواده بر دوش مرد و وظایف سنگینی که بر دوش مرد قرار داده شده است به این جهت که نان آور خانواده است دیه مرد بیشتر از زن است . دیگر اینکه مردان بدلیل اینکه بیشتر در معرض کشتار و جنگ و خونریزی قراردارند برای جلوگیری از کشتار و قتل مردها دیه مردها نسبت به زنان سنگین تر است تا اینکه جلوگیری شود از قتل و کشتار و جنایتی که نسبت به انسان ها انجام می پذیرد .
اساساً اسلام تساوی حقوق را بین زن و مرد رعایت نموده است اما این تساوی به معنای متحد الشکل بودن و تشابه احکام آن دو نمی باشد و این درست نقطه مقابل فمنیستی غرب است . مسئله ارث و دیه و شهادت از مسائلی است که از زمان های دور مورد پرسش و انتقاد و اشکال از سوی دیگر اندیشان و ملحدان بوده است . در زمان امام صادق ( ع ) فرد ملحدی به نام "ابن ابل اوجا " از امام صادق ( ع ) همین مسئله را سوال می کند که چرا زن بیچاره که از مرد ناتوان تر است باید سهم کمتری ببرد . امام ( ع ) در پاسخ این مرد می گوید، این برای این است که اسلام سربازی را از زن برداشته است و نفقه و مهریه را بر مرد گذاشته است و نیز در بعضی از جنایات اشتباهی که خویشاوندان باید دیه را پرداخت بکنند دیه را از زن برداشته است ، اینکه پرسیده اند که مهر نفقه را برداریم و ارث را مساوی تقسیم کنیم باید عرض کنم که در فرهنگ دینی و در آموزه های دینی و احکام دینی مسلمان ها هر یک از احکام دینی ، مصلحت خاص خود را دارد ممکن است با برداشتن مهریه و نفقه از سوی زن ها یعنی حق مسلم زن ها که نفقه و مهریه باشد این را برداریم خسارات جبران ناپذیری بر زن وارد شود که سهم مساوی ارث آن را جبران نکند .
بنابراین در رابطه با این مسئله که یک مسئله تاریخی و پیشینه تاریخی دارد سوال های قانع کننده ای از سوی پیشوایان دین ما برای این مطلب بیان شده است که خداوند این توفیق را عنایت کند تا نسبت به آموزه های دین ما آگاهی کامل پیدا کنیم . "

دوستان عزیز همان گونه که گفتیم در اسلام نفقه زن و فرزندان بر عهده مرد است حال اگر بر مرد خانه آسیبی وارد شود و یا به قتل برسد مستقیماً به خانواده ، زن و فرزندان هم آسیب رسیده است و از نظر اقتصادی آنها هم ضربه خوردند . اگر اسلام دیه مرد را در برخی موارد از جمله قتل دو برابر زن قرار داده است از این جهت است که با فقدان نان آور یا ضعف جسمی و روحی او نهاد مهم خانواده دچار آسیب جدی می شود . بنابراین اسلام با بیشتر قرار دادن مقدار دیه و خون بها جلوی ضرر اقتصادی شدید خانواده را گرفته و نظام خانواده از تزلزل و نابودی نجات می یابد .
اما در کشورهای غربی که در تبلیغات پر هیاهوی جهانی، خود را بزرگترین حامیان حقوق زن قلمداد می کنند چیزی به نام حق نفقه وجود ندارد و زن نیز مجبور است برای تامین معاش خود به تلاش و فعالیت بپردازد در حالی که در حقوق اسلامی زن اگر کاری هم بکند و درآمد بالایی هم داشته باشد دارایی اش برای خودش محفوظ است و تامین نیازمندی های او بر عهده مرد است .
از سویی دیگر در جهان غرب شخص می تواند با وصیت خود شخص واحدی را وارث تمام دارایی خود بگرداند و اندکی از آن را به زن ندهد در حالی که در حقوق اسلامی ماترک و میراث میت بر اساس حکم الهی تقسیم و توزیع می شود و کسی نمی تواند زن و فرزندان خود را از حقوق خود محروم سازد .

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید