این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
شنبه, 08 عقرب 1389 11:13

تعدد زوجات در اسلام

به نام خداوند بخشنده و مهربان
صلوات خداوند بر پيامبر مهرباني ها حضرت محمد مصطفي و اهل بيت پاكش
سلام و درود به شما همراهان عزيز برنامه ي سيماي زن در اسلام . اميدوارم سلامت و تندرست باشيد . در خدمتتان هستيم با برنامه امروز كه پيرامون موضوع تعدد زوجات در اسلام سخن مي گوييم . با ما همراه باشيد .

عزيزان ! همانطور كه مي دانيد حق ازدواج و تاهل، از طبيعي ترين حقوق بشري است . هيچ بشري را نمي توان به هيچ وجه از اين حق محروم كرد . اسلام به عنوان كامل ترين دين مسلمانان را به ازدواج تشويق مي كند و آنان را از تجرد گرايي و رهبانیت بر حذر مي دارد چنان كه قرآن كريم مي فرمايد ، زنان لباس شما هستند و شما نيز لباس آنها .
دوستان ! با توجه به اجتماعي بودن زندگي انسان، ازدواج موجب انس زن و شوهر به يكديگر و آرامش روحي آنان است . قرآن شريف در اين باره مي فرمايد :‌ از نشانه هاي خداوند اين است كه همسراني از جنس خودتان برايتان آفريد تا در كنار آنان آرامش بيابيد و بين شما مودت و رحمت قرار گيرد .

دوستان ! يكي از مسائل جنجال برانگيز در مورد اسلام، مسئله تعدد زوجات و چند همسري است كه عده اي نا آگاه و گاه مغرض آن را دستاويز دشمني با اسلام قرار داده و اين موضوع را نقص براي اسلام و ظلم در حق زن مي دانند . برخي هم مسئله تعدد زوجات را از ابداعات اسلام دانسته و اين دين و پيامبرش را به هواپرستي و بي عدالتي محكوم مي نمايند . اين در حالي است كه پديده چند همسري يا تعدد زوجات را بسياري از ملل پذيرفته اند . گوستاو لبون در تاريخ تمدن مي نويسد در اروپا هيچ يك از رسوم مشرق به قدر تعدد زوجات بد معرفي نشده است و درباره هيچ رسمي هم اين قدر نظر اروپا به خطا نرفته است .
اگر خوانندگان این کتاب از اهل اروپا برای مدت کمی تعصبات اروپایی را از خود دور سازند تصدیق خواهند کرد اقوامی که در میان آنها رسم تعدد زوجات جاری است ، روح اخلاقی ایشان بالا و تعلقات و روابط خانوادگی آنها قوی و پایدار مانده و بالاخره در نتیجه همین رسم است که در مشرق، اعزاز و اکرام زن بیش از اروپاست .

گزارش :

کارشناس - آقای رسولی کارشناس ارشد مشاوره :

- جناب آقای رسولی نظر شما در رابطه با چند همسری چیست ؟
- بحث بر سر این است که وقتی صحبت از چند همسری می کنیم این را از دوران بسیار دور باید بیایند تا الان . اگر که در گذشته ها یکسری مسائل را نگاه بکنیم ، یک زمانی مسائل اقتصادی، مسئله چند همسری را ایجاب می کرد که آن ضرب المثل معروفی که داشتیم که قربان دست بسیار هم در خوردن هم در کار ، یک زمانی بحث رسید به مسائل سیاسی . مثلاً ما در دین خودمان اگر نگاه کنیم شاید تعداد بسیاری از ازدواجهایی که بزرگواران ائمه و معصومین ما مطرح می کردند اینها بعد سیاسی برای خودش مدنظر داشت نه اینکه مسائل دیگری که وجود داشته باشد . اما در حال حاضر این مسائل قدری رنگ باختند و کمرنگ شدند و مسئله درواقع تک همسری باید بیشتر مدنظر عزیزان ما باشد .
چون در دنیای امروز زندگی می کنیم بنا به فرمایش مولا علی ( ع ) که می فرمایند ، فرزند زمان خودتان باشید ، این زمان ما، بدلیل تساوی حقوق زن و مرد و این که زن و مرد باید در کنار همدیگر زندگی خوبی داشته باشند مسئله چند همسری قدری ممکن است کمرنگ تر شده باشد و باید به سمت بی رنگی هم حرکت بکند .

- حالا به نظر شما چرا اسلام گفته که مرد می تواند چند همسر داشته باشد و چند زن اختیار کند اما چند شوهری وجود ندارد ؟

- مسئله چند شوهری که کاملاً مشخص است و بخصوص از مولا علی ( ع ) وقتی سوال کردند که چرا زن نمی تواند دو شوهر داشته باشد ، مطرح کردند گفتند که اگر دو وسیله مایعی را با یکدیگر ریختند وقتی که ممزوج شدند گفتند که شما می توانید بگویید که این مال این یکی است یا مال آن دیگری . یعنی مسئله بچه دار شدن برای خانم در آن دیگر نمی تواند اثبات شود و یا بسیار به سختی می تواند قابل اثبات باشد که فرزندی که به دنیا آمده آیا این مال این مرد است یا مرد دیگری است .

اما در مورد آقایان هم که این قضیه مطرح شده در مورد اسلام اصل اساس بر اساس عدالت است و بر اساس توان است که آیا اینها بتوانند اولاً توانش را داشته باشند و بعد هم مسئله عدالت را رعایت کنند و شما می دانید که مسئله رعایت عدالت امر بسیار ساده ای نیست که ما بتوانیم این کارها را بگونه ای سامان دهیم که بتواند ما را مجاب بکند به اینکه می توانیم چند تا همسر اختیار داشته باشیم و این بدلیل سختی این کار آن مسئله ای را که داریم مطرح می کنیم باید با زمان خاص خودش مورد توجه و عنایت قرار بدهند .

- چند همسری چه زیانهایی بر روی کانون خانواده دارد ؟

- وقتی که یک نفری مثلاً یک مردی دو تا همسر داشته باشد طبیعتاً اگر خانمها نسبت به این قضایا اشراف داشته باشند و آگاهی داشته باشند آنگاه نمی توانند مرد را به عنوان مامن و پشتیبان و یگانه منجی خودشان به آن توجه بکنند . همیشه بحث بر سر این است که خانمها با هر عنایت و درایت و مقام و منزلتی که داشته باشند ، اما این ویژگی خانمهاست که دلشان می خواهد که به یک نفری تکیه کنند ولی وقتی خانمی می بیند که این تکیه گاه ، تکیه گاه ثابتی نیست و متزلزلی است طبیعتاً عوارض جسمانی و روحی و اجتماعی بسیاری می تواند برای آن خانم ایجاد بکند چون او می خواهد خیمه خودش را که ما به آن عنایت داریم که می گوییم خانمها سقف اند و مردها ستون .
این ستون نمی تواند نگهدارنده آن سقف باشد و در نتیجه همیشه دست و دل آن خانم می لرزد که من اینجا ثبات ندارم و هر آن ممکن است که این سقف فرو بریزد و من مامن خاصی نداشته باشم به این دلیل است که عوارض بسیار شدیدی روحی و روانی ای برای خانمها ممکن است که بوجود بیاید . "

دوستان ! برخلاف آنچه برخی می پندارند چند همسری دارای سابقه طولانی در میان ملت های قدیم است . "علامه طباطبایی" در کتاب تعدد زوجات و مقام زن در اسلام می نویسد: در بیشتر ملتهای قدیم چون مصر ، هند ، چین ، فارس قدیم و حتی در میان رومیان این پدیده دیده می شود .

در چین جامعه به کسی که می توانست از چند زن نگهداری کند به چشم اعتبار می نگریست . در ایران در زمان ساسانیان اصل تعدد زوجات، اساس تشکیل خانواده ها به شمار می رفت و در عمل تعداد زنانی که مرد می توانست داشته باشد نسبت به استطاعت او بود . در مذاهب و ادیان مختلف، این تعدد زوجات مجاز شمرده شده است . در تورات کتاب مقدس یهودیان برای چند همسری تعابیری اندیشیده شده که این به معنی مجاز بودن آن است . انجیل کتاب مقدس مسیحیان نیز در این زمینه اظهار نظر و مخالفتی نکرده، منتها کلیسا تعدد زوجات را ممنوع کرده است .

کارشناس - آقای فصیحی غزنوی :
بسم الله الرحمن الرحیم
در رابطه با معنای عدالت که در آیه سوم سوره مبارکه نساء آمده است پرسیده اند که معنای عدالت چیست و نیز دلیل مشروع بودن چند همسری برای مردان و فلسفه آن چیست و نیز پرسیده اند که فلسفه تعدد زوجات پیامبر عظیم الشأن اسلام چه می باشد ؟

در سوره مبارکه نساء آیه 3 خداوند می فرماید: فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً ، عدل در این آیه مبارکه ، عدل حقیقی است یعنی عدل در تمام شئون ظاهری و باطنی مثل محبت و عشق همه اینها را شامل می شود از آن جایی که محبت امری غیر اختیاری است و بر روح و روان انسانی و آدمی مربوط است انسان نمی تواند در آن عدالت را رعایت کند چرا که بدست خود انسان نیست .
از اين رو خداوند مي فرمايد : هر چه كه تلاش كنيد باز نمي توانيد در محبت عدالت بورزيد . آنچه در تعدد زوجات و چند همسري، داشتن شرط است كه در آيه سوم مطرح شده رعايت عدالت در رفتار ظاهري است و رسيدگي به امور دنيايي و توجهات و امكانات مادي كه از اين لحاظ بايد عدالت بكند . اين امكان دارد اما از لحاظ روحي و رواني و عشق و محبت و علاقه اين امكان پذير ندارد. توجه آيه نسبت به اين قسمت مسئله است كه از لحاظ شرعي اينگونه مسائل اشكالي ندارد اگر از لحاظ خرج و خوراك و مسكن و لباس انسان بين زنان تفاوت قائل نشود از لحاظ محبت و عشق و علاقه اين يك امر قلبي است كه اشكال شرعي ندارد و اين نوعي از عدالت ممكن است و مبادی آن در اختيار انسان مي باشد و اما در رابطه با دليل مشروع بودن چند همسري براي مردان آمارها نشان مي دهد كه ميزان تولد دختران غالباً بيش از پسران است . تك همسري سبب مي شود كه اگر انسانها تك همسر شوند از يك طرف دختران تولدشان بيشتر است و تا آخر عمر عده اي از دختران از نعمت ازدواج محروم بمانند .
دوم اينكه در اثر حوادث جنگ و تلفات ديگر، بيشتر تعداد زيادي از فرزندان دچار اين حوادث مي شوند و از بين مي روند و همسران آنان بي سرپرست مي شوند . طبيعي است كه مردان جوان براي اولين بار حاضر به ازدواج با آنان نخواهد بود و اين مي طلبد كه مردها بايد چند همسر را اختيار بكنند تا اين معضل اجتماعي به وجود نيايد .
نكته ديگر از نظر روان شناسي ثابت شده است كه از لحاظ ساختار روحي و رواني غالباً زنان تك شوهري را دوست دارند برعكس مردان، كه اين مطلب را دوست ندارند و اين هم نشان مي دهد كه چند همسري براي مردان مشروع است و براي زنان مشروع نخواهد بود . اين را مي شود سه راه برايش در نظر گرفت . اينكه تعدادي از آنان همواره بدون شوهر بمانند و دوم روابط نا مشروع پيدا بكنند و سوم بطور مشروع و قانوني اقدام به ازدواج بكند و هر عاقلي مي گويد كه اين قسم سوم ، مشروعيت و ضرورت دارد . لذا دليل مشروعيت چند همسري براي مردان اين مطالب است و مطالب ديگر كه از لحاظ فقهي و آيات قرآن و روايات معصومين در اين زمينه مطالب زيادي بيان شده است كه من به دلايل عقلي آن اشاره نمودم .
و اما فلسفه تعدد زوجات پيامبر عظيم الشأن اسلام در رابطه با فلسفه تعدد زوجات پيامبر عظيم الشأن اسلام عوامل گوناگوني را دخالت دادند . بايد توجه كنيم كه پيامبر عظيم الشان اسلام تا سن 25 سالگي اصلاً ازدواج نكرده است و وقتي كه ازدواج مي كند با يك خانم 40 ساله اي ازدواج مي كند ، اين نشان مي دهد كه پيامبر دنبال عياشي و مسائلي كه برخي ها نسبت به پيامبر عظيم الشأن اسلام تهمت مي زنند اين مسائل نبوده است اما فلسفه تعدد همسران پيامبر یکی به خاطر مسلمان شدن قوم و قبيله و تبار آنان است كه از هر قبيله اي يك خانمي را اختيار مي كند تا از اين لحاظ آن قوم و قبيله به اسلام نزديك شوند و مسلمان شوند .

دوم به خاطر نزديكي قوم و قبيله آنان به پيامبر عظيم الشأن اسلام، كه در زمان پيامبر عظيم الشان اسلام مسأله قبيله گرايي و قوم گرايي بشدت رواج داشته است . پيامبر عظيم الشأن اسلام براي اينكه قبايل را به خودش نزديك و با خود هماهنگ سازد از قبايل گوناگوني خانمي را اختيار مي كند .
مساله اي كه بسيار مهم است يعني سرپرستي از زنان بيوه كه شوهرانشان به دلايلي از بين رفته بودند . پيامبر عظيم الشأن اسلام بيشتر اين خانمهايي را كه سرپرستي اش را به عهده مي گيرند به اين دليل بوده است كه آنان بي سرپرست نمانند ، دچار مشكل نشوند و به فساد آلوده نشوند . "

دوستان ! همانگونه كه گفتيم تعدد زوجات در امت و اديان گذشته جايز بوده است و اسلام نيز به لحاظ مصالحی آن را مجاز مي داند . قرآن كريم مي فرمايد: با زنان پاك ازدواج كنيد ، 2 يا 3 يا 4 همسر و يا اگر مي ترسيد كه عدالت را در باره آنان اجرا نكنيد فقط يك همسر بگيريد و يا از زناني كه مالك آنهاييد يعني كنيزان استفاده كنيد ، اين كار از ستم بهتر جلوگيري مي كند .
اين آيه شريف سه مطلب را بيان مي كند : اول اينكه تعدد زوجات كه در عصر جاهليت تعداد معيني نداشت در اسلام تعداد معيني براي آن مشخص شده است . دوم اين كه در اسلام رعايت عدالت در بين همسران شرط اساسي تعدد زوجات است و اگر كسي نتواند در همسرداري عدالت را رعايت كند نبايد بيش از يك همسر داشته باشد . با توجه به اين مطالب مي توان گفت كه علل تشريع تعدد زوجات در اسلام چند چيز است .
يكي از آنها تكثير نسل مسلمانان است كه منافع زيادي را براي اسلام در مقابل كفر به ارمغان مي آورد . علت ديگر جلوگيري از فساد و فحشاست، چرا كه وقوع جنگها و حوادث ديگر سبب مي شود مردان بسياري بميرند در نتيجه زنان بي شوهر در جامعه فراوان مي شوند كه براي جلوگيري از انحرافات اخلاقي آنها اسلام راه حل مناسب را ازدواج مجدد مي داند تا جامعه اسلامي به سلامت و رشد و كمال دست يابد .

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید