این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
سه شنبه, 18 عقرب 1389 11:38

سرپرستي مرد بر زن در قرآن كريم

عزيزان آيه قواميت از مهمترين آيات مربوط به مسائل زنان و حقوق آنهاست . خداوند در اين آيه شريف مي فرمايد: الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء ، مردان سرپرست و نگهبان زنانند و بواسطه آن برتري كه خدا براي بعضي نسبت به بعضي ديگر قرار داده است و به خاطر انفاقهايي كه از اموالشان در مورد زنان مي كنند و زنان صالح آنهايي هستند كه متواضعند و در غياب همسر خود حافظ حقوق شوهران خويش هستند .

در اين برنامه سعي داريم به اين موضوع بپردازيم كه مراد از قواميت چيست و آيا از قواميت برتري و رياست مرد برداشت مي شود ؟ آيا پذيرش قواميت مرد به منزله وجود تبعيض عليه زنان است ؟ لغت شناسان در مورد معناي قوامون گفته اند كه منظور از قوامون در آيه شريفه محافظت و نگهباني است . بنابراين قواميت به معناي مراقبت ، پايداري و ايستادگي بر امور و نيازهاي زن است . در مورد محدوده سرپرستي و قواميت مرد بر زن محدوده دقيقي ترسيم نشده است اما شايد بتوان گفت آنچه در حفظ تعادل شخصيت زن و تأمين نياز هاي روحي و جسمي او دخالت دارند در محدوده قواميت مي گنجد .

دوستان ! قواميت به معنايي كه گفتيم وظيفه و مسئوليت است و هرگز برتري ، فضيلت ، شرافت و امتياز يا سلطنت مرد بر زن را نمي رساند بلكه ملاكهاي برتري امور ديگري است كه بطور صريح و روشن در آيات قرآن آمده است . در اقرب الموارد آمده است قواميت به معناي رعايت حال و كفالت است و نه ولايت و سلطنت . مفسرين در مورد حكمت تشریع قواميت مرد گفته اند كه هيچ گروهي حتي دو نفره برنامه ها و سير حركتشان سامان نخواهد يافت مگر آن كه يكي مسئول باشد بنابراين در خانواده كه نيز از مهمترين بنيادهاي جمعي است بايد چنين باشد و اين مسئوليت به مرد داده شده است چرا كه نيروي تعقل و تفكر در مرد به نيروي احساسات و عاطفه غلبه دارد و به همين دليل مرد مي تواند تصميمهاي نهايي و مهم زندگي را بگيرد هرچند كه در اين راه بايد با همسر خويش نيز مشورت نمايد . از سوي ديگر بنيه و نيروي جسمي مرد بيشتر است كه با اين نيرو و بنيه مي تواند نيازهاي زن و فرزند خود را برطرف سازد .
همراهان گرامي ! اسلام براي هر يك از زن و مرد وظايف روشن و مشخصي قرار داده است تا در مقابل يكديگر مسئول باشند . اسلام كه ديني عقل گراست مسئوليت و سرپرستي و اداره امور خانواده را به مرد داده است ولي زور ، ظلم ، ستم و مرد سالاري استبدادي را در امور زندگي نفي و رد كرده است .

نكته مهم اين است كه قومیمیت مورد نظر قرآن، مديريت شرعي و انجام وظيفه است و اين قومیمیت در محدوده خانه و خانواده و زن و شوهر خلاصه مي شود به اين معنا كه همانطور كه زن بيگانه واجب النفقه مرد بيگانه نيست مرد بيگانه هم بر زن بيگانه قومیمیت و سرپرستي ندارد و اين حكم قرآن جهاني و جاوداني است و تمام خانواده ها و زن و شوهرها را شامل مي شود . از اين رو چه زن صاحب ثروت و سرمايه و درآمد باشد و چه نباشد قومیمیت و تامين هزينه هاي اقتصادي زن و خانواده با شوهر است و اين موضوع معيار برتري مرد بر زن نيست بلكه در دستيابي به كمالات و قرب الهي ميدان بطور مساوي براي مرد و زن باز است و معيار نهايي و پاياني در شناسايي فضيلتها با توجه به آيات قرآني پرهيزكاري است ، نه زن بودن و مرد بودن . پس با نگاهي به قرآن بطور مساوي از حق زن و مرد دفاع كرده است و در عرصه حقوق خانواده زن را كرسي نشين و صاحب احترام و عزت قرار داده و از شوهر او بطور جدي خواسته است مسئوليت مصونيت شرعي و اقتصادي او را به دوش بكشد و ازاو نگهباني و پاسداري نمايد .

كارشناس - حجت الاسلام والمسلمين فصيحي غزنوي :

در رابطه با این آیه مبارکه دو دیدگاه وجود دارد . دیدگاه اول این است که مردان سرپرست خانواده اند بدلیل این که خداوند از لحاظ عقل و تدبیر آنان را بر زنان برتری داده است از این لحاظ برتری شان بر زنان مشخص است . نکته دوم این که در اصل خلقت زن و مرد از هر لحاظ با هم مساوی اند . سرپرستی را به مردان داده است زیرا که در خانواده باید یکی رئیس و سرپرست خانواده باشد . یا زن رئیس خانواده باشد یا مرد زیرا از لحاظ برتریهای اجتماعی خداوند بعضی را بر بعضی دیگر برتری داده است پس مشخص می شود این برتری ، برتری زن بر مرد نیست بلکه در مجموع از لحاظ برتری های اجتماعی خداوند برخی را بر برخی دیگر برتری داده است لذا در این دیدگاه در اصل خلقت از لحاظ جوهره خلقت تفاوت بین زن و مرد نیست اما از لحاظ برتری های اجتماعی برخی بر برخی دیگر برتری دارند که این تنها اختصاص به زنان ندارد .
نکته دیگر این که این سرپرستی به خاطر تعهداتی است که از لحاظ پرداخت مالی در برابر زنان و خانواده، این پرداخت و تعهد به عهده مردان است که در قرآن می فرماید : و بما انفقوا من اموالهی ، مرحوم علامه طباطبایی در ذیل این آیه مبارکه که این آیه مبارکه منظور الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ ، این در سوره مبارکه نساء آیه 34 است که مرحوم علامه طباطبایی در ذیل آیه مبارکه می فرماید برتری هایی است که از لحاظ اعمال دشوار مردان بر زنان برتری دارند یعنی برتری فیزیکی و برتری ذاتی نیست بلکه از لحاظ اعمال و افعال است که مردان بر زنان برتری دارند و زنان از لحاظ خلقت جنس لطیف و دارای عواطف و احساسات ظریف هستند به همین لحاظ چون اعمال سخت و دشوار که در خانواده هم، یکی از ضروریات زندگی است که باید اعمال سخت و دشوار را باید مردان به عهده بگیرند از این لحاظ برتری هایی هم برای مردان در نظر گرفته شده است که این ارتباط به اصل خلقت و جوهره خلقت ندارد .
نکته دیگر این که مردان هزینه زندگی را پرداخت می کنند . این برتری ، برتری فیزیکی نیست بلکه برتری در اصل خلقت که در اصل خلقت هر دو از یک جوهره هستند . بنابراین بطور کلی دو دیدگاه مشخص در رابطه با این آیه مبارکه وجود دارد که برخی از مفسران و علما، برتری فیزیکی مردان بر زنان را در نظر گرفتند یعنی معتقدند که اساساً از لحاظ فیزیکی و در اصل خلقت مردان بر زنان برتری دارند . اما دیدگاه عمومی و دیدگاه جامع که مرحوم علامه طباطبایی هم این نظر را می دهد برتری فیزیکی نیست بلکه این برتری از لحاظ اعمال و رفتار است که اعمال و رفتار سخت و دشوار را مردان می توانند به عهده بگیرند . بنابراین، این برتری از لحاظ به عهده گرفتن یکسری کارهای خانواده است که سرپرستی خانواده به عهده مردان باشد به لحاظ آن جوهره و آن اصل خلقتی که جنس زن، جنس لطیف است و دارای عواطف و احساسات ظریف هستند به این خاطر ممکن است مسائل دشوار را نتوانند به خوبی از عهده آنها برآیند.
بنابراین این دو دیدگاه وجود دارد که اصل خلقت زن و مرد در اصل خلقت هیچ تفاوتی بین آنها وجود ندارد و این دیدگاه برتری است که بیشتر علما روی آن نظر داده اند. پس در اصل خلقت هیچ برتری ای نیست بلکه در افعال و اعمال است که مردان برتری نسبی بر زنان دارند .

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید