این وب سایت بسته شده است. ما به پارس تودی دری تغییر پیدا کرده ایم.
دوشنبه, 08 قوس 1389 11:34

حضور زنان مسلمان در عبادت بزرگ حج(1)

دوستان ! در برنامه قبل گفتیم که حج یکی از با شکوه ترین عبادات در اسلام است و زنان در شکل گیری این عبادت نقش مهمی داشتند و نقش فعال و سازنده در آن ایفا کردند . در این برنامه سعی داریم به برخی احکام مربوط به حج بانوان اشاره کنیم و فلسفه برخی از آنها را بیان کنیم .
فقهای اسلامی علاوه بر مسائل عمومی و مشترک حج، فصل خاصی را نیز به حج بانوان اختصاص داده و در آن ضمن تاکید بر بعضی مشترکات از جمله اصل وجوب حج و بخشی از احکام اختصاصی آنان پرداختند . طبق نظر فقهای اسلام ، هر کس شرایط وجوب و به جا آوردن حج را داشته باشد چه زن و چه مرد، به گونه ای یکسان حج بر او واجب می شود و این را قرآن و سنت و اجماع مسلمانان بلکه ضرورت دین می گوید. بنابر نظر فقها در مجموعه اعمال و مناسک حج و در اجزا و شرایط برخی از آنها، زن و مرد حکمشان یکی است . از این رو موارد اختصاصی و متفاوت هر یک به عنوان استثنا مطرح شده است .

دوستان ! در برخی فروع مناسک حج، میان زنان و مردان فرقهایی است که درباره آن سخن خواهیم گفت. اما آنچه نکته محوری و تعیین کننده است توجه به فرصت یکسانی است که در اصل انجام این عبادت بزرگ و پر پیچ و خم و پر اثر، برای زنان و مردان فراهم شده تا به یکی از بارزترین نمودهای بندگی و پرستش رب العالمین بپردازند و یکسان و یک جا و یک زبان خدا را بخوانند و در مناسک مختلف آن بویژه در هنگام طواف همان گونه که رنگ و نژاد ها و سرزمینها همه در هم می آمیزد زن و مرد بودن نیز به رغم مرزهای شرعی و حقوقی قطعی خویش به جز حد واجب حجاب از میان می رود .
حجاب و امنیت زنان و مسائل پیرامون آن چه در سطح الزامات شرعی و چه جنبه های احتیاطی از یکسو و اعمال متنوع و متعدد حج از سوی دیگر، محور چند حکم اختصاصی بانوان در حج قرار گرفته است .

همراهان گرامی ! بخش عمده احکام اختصاصی بانوان را می توان در چند محور دسته بندی کرد . زیرا بخشی از اینها به مسأله حجاب بر می گردد . دسته ای نیز به موضوع قاعدگی مربوط می شود که احکام خاص خود را دارد . گروهی از احکام هم در مجموعه احکام محرماتی قرار می گیرد که برای شخص محرم ذکر شده است . خواستگاه چند مورد نیز آسان گیری بر بانوان است . موارد دیگری نیز هست که به سایر شئون زنانگی بانوان از جمله مسائل خانوادگی آنان مربوط می شود . در مورد حجاب و اهمیت زنان و مسائل پیرامون آن باید بگوییم که تردیدی نیست که زن همانند مرد است، اگر ترس جان یا تعدی به آبروی خود داشته باشد حج بر او واجب نیست و بنا بر گفته فقها اگر زنی نیازمند همراهی محرم باشد و محرم همراه او نشود حج بر او واجب نمی شود اما اگر زنی می تواند بدون محرم به حج برود و جان و آبروی او در خطر نباشد، در صورت داشتن سایر شرایط حج بر او واجب است.

موضوع دیگر در مورد حجاب زن در حج، پوشش صورت است که روبند زدن و پوشاندن صورت با هر وسیله ای در حال احرام برای زن حرام است . شهید بهشتی درباره فلسفه این حکم می فرماید: این حکم اسلامی است که زنهایی که حج می گذارند و در احرام هستند باید با چهره و صورت باز در حج شرکت کنند . از طرفی هر نوع لذت گیری جنسی در این ایام بر خلاف احکام اسلام است . این امر حتی نسبت به همسر نیز حرام می شود و در این مراسم زن و مرد باید اصلاً فکرشان در پی لذت جنسی نباشد و این یک نمونه از تربیت عفت، در زن و تنظیم بهبود برخورد اجتماعی زن و مرد در صحنه حج است .
در دوران حج ما نقش حفاظت را با چشم می بینیم . چگونه می شود که یک زن از میان گروه مردان عبور کند اما مردان چشم به او ندوزند و نگاه هوس آلود به او ننمایند . این یک تربیت بسیار مهم در حج است .

عزیزان ! یکی از مستحبات احرام ، تلبیه به صدای بلند است که اصل گفتن تلبیه از واجبات احرام می باشد . اما تلبیه به صدای بلند برای زنان مستحب نیست . هروله یعنی تند رفتن بدون دویدن بین صفا و مروه که برای مردان مستحب است ، برای زنان مستحب نمی باشد . استلام حجرالاسود یعنی دست کشیدن بر حجرالاسود نیز هر چند امری مستحب است اما بنابر روایات برای زنان چنین نیست . در مورد محرمات احرام ، زنان و مردان در بیشتر محرمات احرام مشترکند . برخی از آنها ویژگی مردان است و زنان محدودیت کمتری دارند مثل جواز پوشیدن لباس ابریشمی یا جواز پوشیدن لباس دوخته برای زنان .


کارشناس - آقای فصیحی غزنوی :

پرسیده اند که طواف النساء و احکام آن را توضیح دهید و چه تفاوتی در این مساله فقهی بین فقه شیعه و فقه حنفی است ؟
باید گفت که طواف النساء یکی از واجبات مناسک حج است که در حج تمتع و عمره مفرده هر حاجی ای که می رود حج بکند باید طواف النساء را طبق فقه شیعه انجام بدهد یعنی هم در حجة الاسلام که حج تمتع است باید یک حاجی طواف النساء را انجام دهد و نیز در عمره مفرده که در هر زمانی که حاجی به مکه می رود ، عمره مفرده وقتی به جای می آورد باید طواف النساء را انجام دهد . حاجیانی که بعد از اعمال منا وقتی که به مکه بر می گردند در طواف و نماز طواف باید طواف النساء را انجام بدهند یعنی بعد از اعمال منا دو طواف را حاجی باید انجام دهد .
یکی طواف زیارت است و دیگری طواف النساء است که آخرین واجب، طبق فقه شیعه همین طواف النساء است که به عنوان طواف النساء در حج تمتع باید این را به جای آورد ، دو رکعت نماز طواف النساء را نیز به جای آورد و حجش مورد قبول واقع شود . حاجی ای که طواف النساء را به جای نیاورد طبق فقه شیعه تا وقتی که طواف النساء انجام نگیرد زن بر مرد حرام می شود و اگر حاجیه زن است ، مردش بر او حرام می شود تا وقتی که طواف النساء را انجام ندهد این حرمت همچنان به جای خودش باقی است .
طواف النساء را در فقه شیعه واجب است اگر کسی آن را انجام ندهد زن بر او حرام می شود و همچنین زن اگر او را انجام ندهد مردش بر او حرام می شود، یعنی شوهرش بر او حرام می شود . از لحاظ شیعه این طواف واجب است ، نمازش واجب است . در فقه اهل سنت این طواف النساء واجب نمی باشد . "

یکی دیگراز مسائل مربوط به حج بانوان، حج زن و اجازه همسر است . شکی نیست که بنابر فتوای فقهای اسلامی، حج واجب مشروط به اجازه شوهر نمی باشد و شوهر حق منع زن را از رفتن به حج واجب ندارد . حضرت امام محمد باقر ( ع ) می فرمایند: در حج واجب، مرد حق طاعت بر عهده زن ندارد با این حال برای زن مستحب است از وی اجازه بگیرد اما حج مستحبی مشروط به اجازه شوهر است .
نکته قابل توجه دیگر این که هر چند هزینه سفر حج زن بر عهده شوهر نیست اما نفقه زن در ایام حج بر عهده مرد است و بر مرد لازم است نفقه زن خود را در سفر حج بپردازد و این نفقه غیر از هزینه های رفت و برگشت به حج می باشد .

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید